Hilary NY

Aige Baile As Baile!

2012-01-20T12:11:00.005-05:00

Tugaim an focal Baile ar Éirinn go fóill - aon uair a labhraím fúithi, agus déarfainn nach mbeidh aon athrú ar sin, ach ag an am céanna má bhím ag taisteal sa tír seo ciallaíonn an focal Baile le Nua Eabhrac, seans gur rud aisteach é sin nó seans nach rud aisteach é sin ar chor ar bith; Braitheann an coincheap féin leis an áit ina bhfuilim b'fhéidir? ar leibhéal inmheánach is í Éireann mo bhaile ach bím sa bhaile i Nua Eabhrac, cé acu i lár na cathrach a bhím nó faoin tuath i dtuaisceart an stáit.
Is í an íomhá is mó a bhíonn forleathan faoi eisimircigh ná dream a mbraitheann uathu a dtír dhúchas i gcónaí agus síor-fhonn orthu dul thar n-ais chuici, drogall orthu a bpáistí a thógáil in aon áit eile - ach ní i gcónaí a bhíonn sé sin fíor. (cé go mbíonn sé fíor go minic) Oireann saol an imircigh liom cé go bhfuil tírghrá domhain agam agus ní dóigh liom go bhfuilim i m'aonar mar is treibh fhánach shiúlach sinne.......agus ní dóigh liom go mbraitheann ár bhféiniúlacht ar ár n-áit chónaithe.

Ach bhí an t-ádh dearg orm, agus sílim go mbíonn i ndáiríre, bíonn mo bhuidéal leath lán.... Nuair a bhogas anseo bhí na hacmhainní agam dul go Éirinn chomh minic agus a bhí orm, nó dúil agam, dul. Bhí cárta uaine agam taobh istigh ceithre bliana - mar sin ní rabhas riamh buartha faoin gcinneadh fanacht anseo, níor bhraitheas riamh gafa sa tír sa dóigh in a mbíonn mórán imirceach. Sílim go bhfuil difríocht bhunúsach idir meonta na n-imirceach a thagann ar víosa agus meonta iadsan a dtagann gan pháipéir in ord agus in eagar acu.

B'fhéidir más duine gafa thú go mbíonn na cnoic i gcéin, nó sa bhaile sa chás seo, ana ghlas ar fad?

An Sean Réiteach Talún.....

2012-01-12T11:36:00.004-05:00

Le Henry Doyle
Mary Frances Cusack's Illustrated History of Ireland, 1868

Tá an nós agam éisteacht le Seirbhís Domhanda ón BBC ar an raidió gach maidin. Mar a cheapfá cloistear scéalta ansin nach bhfaightear aon áit eile. Ar aon nós bhí trua orm inné, cé nach raibh ionadh orm, a chloisteáil faoi cóisirí imirce a bhíonn ar siúil go rialta ar Oileán Acla. Bíonn a leithéid ar siúil i ngach áit sa tír agus daoine óga ag imeacht, agus níl sé chomh simplí do dhaoine óga teacht go Nua Eabhrac faoi láthair i gcomparáid leis na seanlaethanta. Bíonn deacrachtaí móra teacht ar víosaí. Má thagtar gan víosa ní bhíonn ach jabanna sna pubanna nó mar fheighlithe pháistí agus araile le fáil, bíonn poist mar iad san ceart go leor - ar feadh tamaill. Ach níl sé furasta braith orthu. Cloistear scéalta mar “Rugadh í Meiriceá mé agus bhog mo thuismitheoirí thar n-ais abhaile nuair a bhí mé óg….” má thagann ábhar a stádas aníos i gcomhrá - (deirtear gurb é sin ceann de na gnáth leithscéalta - tá sé cloiste agam.) Ach is é an rud is measa déarfainn ná ní féidir leo dul abhaile agus teacht thar n-ais arís gan seans trioblóide, easpa saoirse ar shlí. ….rud eile ná ní bhíonn an méid sin poist le fáil sa tír seo anois, fiú má bhíonn tacaíocht ag an aos óg teacht anseo, abair cairde nó gaol…..

Bíonn sé deacair do dhaoine dul ar aghaidh ina saolta gan a bheith “dleathach” mar a déarfá….Agus bíonn an fhadhb chéanna ag an ndream a dtagann ó Guatamala agus Mexico, déanann siadsan ana chuid oibre anseo chomh maith ach níl páipéir acu go léir. Mar sin ní féidir a bheith páirteach í gceart, go hiomlán sa tsochaí anseo, ní féidir dul ar aghaidh le hoideachas mar shampla - Ní dóigh liom go bhfuil sé sláintiúil nuair a bhíonn leibhéil dhifriúla ann; dleathach agus mí dleathach i sochaí amháin, Nílim compordach leis caithfidh mé a rá, mar sa deireadh thiar thall oibríonn siad, an cuid is mó acu, díreach nó indíreach, ar mhaithe linne atá dleathach.
Tá a fhios agam go bhfanann siad go léir anso mar cé nach bhfuil sé ró mhaith anseo bíonn sé níos fearr ná ina dtíortha féin, Éireann ina measc. Sin mar atá. Nach bhfuil náire ar Rialtas na hÉireann? ba chóir go mbeadh nó an bhfuil áthas orthu figiúirí dífhostaíochta a "cheartú"?

Fáilte 2012 - Drochthús - an iomarca oibre?

2012-01-06T14:07:00.002-05:00

Ah..ní dóigh liom é.
Ach bhuail slaghdán trom orm an deireadh seachtaine seo chaite, ní raibh éalú as, sleamhnaigh sé isteach sa tigh agus bhain tuisle asam, ach bhain sé mo chuid fuinnimh go hiomlán uaim chomh maith, fágadh lag i gcorp agus in intinn mé gan puinn suime agam i léitheoireacht, i scríbhneoireacht nó i mbia fiú - sásta a bheith ar an tolg os comhair na tine ag féachaint ar scannán tar éis scannáin, (buí le Netflix) nó ag glacadh snap-codlata i ndiaidh fuisce te.... Ochón! Ach táim thar n-ais ar mo shean léim - beagnach. Bhí íseal brí ag cur isteach orm ag deireadh 2011, drochscéalta ó gach taobh, ar lig an meon sin an diabhal slaghdán isteach? Ní fheadar - ach is púcaí iad slaghdáin agus glacann siad aon chaolseans a ligtear dóibh! Inniu an séú lá de mhí Eanáir agus ar shlí an chéad lá den bhliain úr domsa, (mar ar ndóigh chailleas an tseachtain seo caite.) Cuireann inniu fíor deireadh ar aimsir na Nollag, tréimhse a bhíonn gar dom chroí, seal a imíonn isteach níos tapúla ná aon cheann eile sa bhliain dar liom. Tá orm na maisiúcháin a thóg aníos agus iad a chur i bhfolach arís......

Cad é? Ceart go leor - rúin na hathbhliana anois....ar aghaidh liom.

Tá An Nollaig Beagnach Buailte Linn...

2011-12-09T14:42:00.002-05:00

Mar a deir mo chomharsana ón bhFionlainn...tá sé in am "An Nollaig a chur suas"!
Bhuel - seo an deireadh seachtaine, gheobhaidh mé crann Nollag amárach, cuirfidh mé na cártaí sa phost agus tosnóidh mé ag cócaireacht.........

Ar Thoir an tSolais

2011-12-01T16:14:00.002-05:00

Is beag duine nach ndéanann iarracht léas na soilse a ghabháil uair éigin ina shaol, ó pháistí ar thoir lampróg, go mic léinn ag iarraidh laethanta a shíniú le solas saorga na hola mheán oíche. Bíonn síor solas na gréine, na réaltaí, na gealaí i lár ár saolta i gcónaí - fiú muna smaoinítear orthu mórán. Bhuaileas le Don O Neill, dearthóir, le déanaí agus thug sé cur síos faoi sholas mar ábhar machnaimh agus ábhar spreagtha dá shaothar féin. Chuir sé Mairtin Ó Direáin i gcuimhne dom.
Mairtin Ó Direáin! - File mór le rá an 20 aois déag in Éirinn? File a bhí tógtha leis an gcoimhlint idir an saol tuaithe agus an saol cathrach, agus Don Ó Neill?.... dearthóir couture an 21 aois atá lonnaithe i gcathair Nua Eabhrac??? Ar son Dé - cén cineál léim na samhlaíochta a cheanglaíonn an bheirt acu siúd le cheile?
Cinnte - sin a tharla agus mé ag féachaint ar toradh Uí Neill ag ócáid mhór ag tús na seachtaine seo i Nua Eabhrac agus mé ag éisteacht leis. Labhair Ó Neill faoi laethanta a óige i mBaile Uí Thaidhg, Contae Chiarraí. Luaigh sé go háirithe glioscarnach sholas na gréine ar dromchla na farraige nuair a bhíodh sé ina leaidín óg os comhair a tí. Níor dhein sé dearmad riamh ar draíocht na háite, agus déanann sé iarracht loinnir na gréine nó loinnir an ré - mar aon le loinnir a oidhreacht féin - a snoí isteach ina chuid saothair.......Fad is a bhí sé ag caint léim focail an Direánach chugam ón dán Seoda ina labhraíonn sé faoi spioradáltacht na háilleachta, go háirithe nuair nach maireann sí ach ar feadh soicind nó dhó, "Saol an mhaide gréine um Nóin".
Cad í áilleacht ar aon nós? An maireann sí inár súile, inár n-intinní nó in ár n-anamacha?
Ach an rud is tábhachtaí dar liom ná í a aithint umainn.

An Troika

2011-11-14T07:27:00.001-05:00

An Troika agus Sabina

Comhghairdeas chuig Michael D. Higgins.
Anois tá Gaeilge líofa ag an Uachtarán, Michael D. Higgins, ag an Taoiseach Enda Kenny, agus ag an Tánaiste, Éamon Gilmore - aon seans go gcloisfear níos mó Gaeilge amach anseo in áiteanna arda?

Cheap mé go raibh an clár oirnithe ar RTE go maith, cé nár chuala mé cláirseach nó fidil? nó amhrán i nGaeilge.... agus cuireann fir airm chomh maisithe le boinn míleata laethanta Brezhnev i gcuimhne dom...agus b'fhéidir go bhfuil sé in am anois carr níos lú ná Mercedas-Benz - (a mbíonn stiúgtha le tart peitril go minic )- a bheith in úsáid acu?
Bhí go leor paidreacha agus beannachtaí le chloisteáil chomh maith - agus dea-aoibh ar chách, beagnach cách.

Asarlaí x 2 = Draíocht

2011-10-11T12:41:00.002-04:00

Cloistear tuairimí difriúla maidir le hamhránaíocht ar an sean-nós, ní bhaineann cách sult as, sin mar atá. Ceaptar go minic go bhfuil an meán seo ró seanfhaiseanta amach is amach, agus nach n-oireann a stíl don lá atá inniu ann - má thuigimid an lá atá inniu ann ar chor ar bith. Chomh maith le sin táimid oilte i gceol an Iarthair ó na lár aoiseanna agus i gcás amhránaíocht ar an sean-nós cloistear nósanna aisteacha inti ar uairibh a bhfuil baint acu le réim eile, réim i bhfad níos sine fós ná na lár aoiseanna. Is iad seana rithimí an Oirthir atá le cloisint inti agus ní ró mhinic a bhíonn daoine compordach leo. Is fíor a rá go bhfuaim eachtrannach go leor í do chuid mhaith daoine gan acu baint ar bith le sean chultúir na tuaithe in Éirinn, agus ní ceart é a bheith ró criticiúil ach an oiread. Cá áit a fhaigheann páistí óga, go háirithe iad ag fás aníos sna cathracha, aon seans teacht ar amhránaíocht ar an sean nós muna bhfuil suim ag a dtuismitheoirí inti?... Ach má thagtar chuici i gclos-timpeallacht dearfach bheadh seans meon éigin a chothú iontu.

Taobh istigh an teideal amhránaíocht ar an sean-nós bíonn stíleanna difriúla le chloisint. Chuala mé ó amhránaí iontach as Tír Chonaill lá, Máire Ní Cholm, nach bhfuil san amhránaí ar an sean nós féin ach saghas soitheach chun na hamhráin a thabhairt uatha atá imithe uainn, ó na laethanta atá i bhfad thart, go glúine eile agus go bhfuil sé tábhachtach nach nochtfadh na hamhránaithe a mothúcháin phearsanta riamh. Tuigim é sin ar shlí, agus míníonn sé cén fáth nach bhfeictear lámha an amhránaí ar an sean-nós ag bogadh timpill, nó mothúcháin ar a aghaidheanna mar a fheictear i gcás an amhránaí comhaimseartha, nó amhránaí cheoldrámaíochta. Ní aisteoirí iad.

Ach ní dóigh liom go gciallaíonn sé sin nach bhfuil mothúcháin an amhránaí féin tábhachtach ar chor ar bith. Sílim go bhfuil an mhalairt fíor, tagann mothúcháin chuig an lucht éisteachta trí fhocail an amhráin agus an tslí in a gcoimeádann an t-amhránaí smacht ar a ghuth agus smacht ar an amhrán ag an am céanna. Abair mar shampla saothar Iarla Ó Lionaird, déarfainn go bhfuil teagmháil dhomhain aige le hábhair na n-amhrán go léir a chanann sé, agus is minic nuair a bhím ag éisteacht leis ní hamháin go gcloisim na focail ach braithim na focail, nó braithim na mothúcháin atá taobh thiar na focail. Ní fheadar an iad mothúcháin Uí Lionaird féin iad nó mothúcháin an chumadóra ag teacht tríd?

D'fhreastailíos ar cheolchoirm Úi Lionaird oíche Shathairn seo chaite anseo i NYC san Irish Arts Center. Bhí sé go hiontach ar fad agus sílim go bhfuil eisean duine de na hamhránaithe is fearr a oibríonn san aicme seo. Bhí an sár phíobaire Ivan Goff in éineacht leis agus ba léir gurb asarlaithe an bheirt acu. Comhoibriú a bhí ar bun acu, Masters in Collaboration an t-ainm atá ar an sraith seo a bhunaigh Mick Moloney ceithre bliana nó mar sin ó shin. Bhí an amharclann lán go doras agus cuma ar chách gur bhaineadar sult as an gceolchoirm. Ní fheadar an raibh Gaeilge ag mórán acu áfach, níor chuala mé í agus ní mé an ndearna sé aon difríocht, cad a gceapfá? Bhaineas féin sult as gach amhrán, ach níos mó suilt as iad atá ar eolas agam sílim agus mé ag canadh go ciúin leis (- ag cur isteach ar mo chomharsa is dócha.) Ach an fhadhb mhór í nuair nach dtuigeann na héisteoirí an teanga ar chor ar bith, an féidir leo sult a bhaint as na hamhráin? Tá súil agam - ach ni fheadar.

Droch Leigheas.

2011-10-01T14:14:00.000-04:00

Bhí bean, timpeall fiche bliana d'aois, taobh thiar dom ar an traein inné. Ní raibh sí suite ach nóiméad ansin nuair a chuala mé a glór géar mar scian trí mo néal codlata. Bhí sí ar an bhfón, agus laistigh leath uair a chloig ghlaoch sí ar timpeall dosaen dá cairde ag insint an scéil seo dóibh - ar dtús go raibh sí ar an traein agus tórramh seanchara ó mheán scoil a ceann scríbe. Mhúscail mo chluasa píosa, tórramh duine chomh óg san? Faraoir, ba chosúil nach raibh an fear óg seo ró shláintiúil riamh ina shaol gearr, croí lag ón dtús báire agus bhí air dul faoi scian cúpla uair fad is a bhí sé ar scoil. Thosnaigh a chroí ag teipeadh sé mhí ó shin agus bhí an fear bocht i dtámhnéal le sé mhí anuas ó bhuail stróc air. Ní raibh mórán bróin i guth mo dhuine agus dúirt sí go raibh bás an fhir óg seo saghas faoisimh dó agus dá chlann.
Bhíos féin ag éirí ana-bhrónach ag smaoineamh air agus ar a mhuintir agus ar an saol gan seans a bhí aige - Chríochnaigh sí an scéal leis an abairt céanna gach uair: "Chuir Ammonia ar shí na fírinne é sa deireadh"

Mo léan, caoineadh agus gáire ag an am céanna.

Clúdach Síoda na Daonnachta

2011-08-03T17:40:00.002-04:00

Chonaic mé The Silver Tassie (ó pheann Seán Ó Casey) leis an gcomhlacht Druid anseo i NYC le déanaí. Is dráma moráltachta as an ngnáth é, cinnte is dráma fríth-chogadh é agus mar sin is tréimhse oiriúnach é a fheiceáil sa tír seo - nó aon áit ar bith déarfainn. Athraíonn stíl an dráma ó ghníomh a haon go gníomh a dó, ach shíl mé gur saghas scátháin é an t-athrú céanna. Ní féidir comparáid a dhéanamh idir ár saolta agus saolta iad siúd, atá "sna díoga" nó i lár cogaidh...... mar sin do dhein an t-udar an athrú ar fad.
Rud eile tá cuma ceol dhráma éadrom ar ghníomh a dó rud atá aisteach agus sinn go leir sa díog leis na saighdiúirí, na créatúir bhochta, leanann an siamsa faoi scáth mór millteanach an Tanc, agus ní fada go ndúisíonn an lucht féachana le preab as a ról compordach sa cheol-dhráma.... Ní thuigeann an sách an seang agus ní thuigimid cogadh ónár gcathaoireacha uillinn tráthnóna.
Léirítear an dráma an tslí ina leanann an saol ar aghaidh gan mórán stró - fad is a athraíonn cogadh saolta an mhionlaigh - na daoine loite féin agus muintireacha na mairbhe. Déantar dearmad gan moill orthu - cé gur íoc siad i slite do-inste. Agus tar éis tamaill ghearr is cuma formhór na ndaoine orthu - an cuid is mó den domhan mór, seans nach d' aon turas an meon míchneasta seo, seans go bhfuil sé inmheánach. Bíonn bearna tuisceana ann.

Bhí blasanna láidre ar aisteoirí an dráma, bhí sé greannmhar go leor in amanna agus sin cleas eile an scríbhneora, go rabhamar ag gáire le geáitsí carachtair áirithe agus scamall dorcha ag at, ní i ngan fhios dúinn....
Bhí dream sna suíocháin taobh thiar dom agus níor thuigeadar focal! - mar a dúirt bean amháin acu liom: "I don't get it, I'm only getting about one word in 50!" D'imigh siad ag an am sosa. Níor thuigeadar é....

Tá an leabhar The Cellist of Sarajevo le Steven Galloway idir lámha agam faoi láthair. Bunaithe ar fíor scéal, tá an tudar ag iarraidh an cheist cad é daonnacht in am cogaidh? a fhreagairt, an bhfuil nádúr daonna ann ar chor ar bith nó an é clúdach chomh tanaí le síoda atá ann? Bíonn sé éasca a bheith dea chríoch nuair nach bhfuil duine éigin ag iarraidh tú a mharú.....

Cara Cliste

2011-07-18T15:19:00.000-04:00

Tá an aimsir ana the ar fad le seachtain anuas anseo i Nua Eabhrac, is maith liom í ach bíonn sí ró-the domsa i lár an lae, fanaim laistigh idir meán lae agus a ceathair a chlog de ghnáth. Ach inniu braithim athrú ag teacht, tá sé fós an te ach tá an t-aer ag éirí trom, braithim mar ualach orm é, ag brú ar mo ghuaillí. Níl an spéir glan geal níos mó, tá an solas bog. Ciúnas gach áit, níl na héanlaith ag canadh tráthnóna inniu, tá a fhios acu go bhfuil stoirm ag teacht ar ball anocht. Níl Cara sásta, braitheann sise an t-athrú chomh maith cé nach bhfeiceann sise mórán níos mó, ní chloiseann si tada mar tá ciúnas na seanaoise uirthi, ach is fuath léi toirneach agus tintreach, cuireann siad scanradh uirthi agus bíonn a fhios aici i gcónaí ó thús an lae, gan bogadh as a leaba, nuair a bhíonn siad ag teacht.

More Signal Less Noise

2011-07-06T14:51:00.003-04:00

D'fhreastail mé ar cheolchoirm Peter Gabriel an tseachtain seo chaite. Is aoibhinn liom a cheol, ón tús nuair a bhí sé i nGenisis agus ó shin i leith. Gníomhaire ealaíne is ea é i ndáiríre, má fhéachtar siar ar a chuid oibre ó na laethanta fiáine na seachtóidí go dtí an lá atá inniu ann, feictear ealaíontóir, aisteoir, ceoltóir, amhránaí, fear grinn, scríbhneoir agus gníomhaí ar son cearta an duine- gníomhaí polaitíochta, measctha le chéile ann.

An duine achrannach míshuaimhneach é de dheasca coimhlintí á tharraingt i dtreonna ildifriúil? nó an duine fíor iltréitheach é le fonn a bheith faoi sholas os comhair an phobail go rialta? Ní fheadar, agus is cuma dar liom! ní gá ach féachaint ar toradh a chuid oibre le blianta fada anuas agus tuigtear go bhfuil meas an phobail tuillte go mór aige. Is liosta ana fhada é taobh amuigh dá chuid cheoil fiú! Bíonn baint nach beag aige le Amnesty International agus cabhraíonn sé ceoltóirí nach leo mórán seans a bheith ar ardán na cruinne le doirse a oscailte rompu agus roimh a gceol neamhghnách trí ...Real World Music, Is maith an nós é nuair nach bhféachann duine mór le rá síos ar dhaoine eile ach amháin chun lámh a shíniú síos chucu chun iad a tharraingt aníos. Is cosúil go bhfuil ana chuid ceol foilsithe ag Real World Music nach mbeadh ar stáitse an domhain gan cabhair. D'fhoilsigh siad an CD is ansa liom, "sé sin Seacht gCoiscéim na Trócaire le Iarla Ó Lionáird, 1997.

Chonaic mé oíche Aoine seo caite é in aimfitéatar faoin spéir i Connecticut, thosnaigh an ceolchoirm díreach in am, nóiméad nó dhó tar éis a hocht a chlog - ní rabhamar ag fanacht air... Cuireadar tús leis an imeacht le Heroes ó pheann David Bowie agus leanadar ar aghaidh ansin le ceol ó na tréimhsí i saol Peter Gabriel, mar aon le hamhráin ó bhanna ceoil eile mar shampla Arcade Fire agus Talking Heads anseo is ansiúd. Bhí amhráin ciúin smaointeach le cloisteáil agus ansin gan choinne bheadh ceann fiáin agus ag lucht éisteachta go léir ar ár gcosa ag canadh agus ár mbosa ag bualadh le chéile le fuinneamh ar leith.

Bhí an fhuaim agus ceol féin go hiontach ar fad, tuige nach mbeadh agus ceolann caoga ceoltóra taobh thiar de..The Red Blood Orchestra, meascán atá ann do cheoltóirí atá ar an turas leis ón Bhreatain Mhór agus ceoltóirí áitiúil. Ba mhinic a labhair Gabriel linn faoina shaol, cúrsaí pholaitíochta agus fiú fóin phócaí agus athruithe an tsaoil comhaimseartha a mbaineann leo, níos mó cumarsáide timpeall na cruinne, "More signal less noise" mar a duirt sé..... .

Déarfainn go raibh gach píosa den seó seo cruthaithe ag Gabriel nó ag a bhainisteoir roimh ré - gach uile rud cleachtaithe aige - ach níor chuir an smaoineamh sin isteach ná amach orm, dearadh proifisiúnta a bhí ann a d'oibrigh ar an oíche, agus, is dócha a oibríonn gach oíche den turas seo ar a dtugtar The New Blood Tour. Má bhíonn an seans agat dul - glac é!
Tá orm mo bhuíochas a ghabhail chuig Collette Quinlin, stiúrthóir Boston Irish Tourism Association de bharr crannchur a bhí ar siúil ar an suíomh, tháinig mé air de thimpisteagus nuair a tháinig mé ar an gcrannchur dúirt mé liom féin á léamh.....cén dochar?...chuireas m'ainm isteach agus d'éirigh liom! Fuair mé dhá thicéad chuig an seó iontach seo ó Cholette!

...Ag Seoladh Siar

2011-06-21T15:54:00.000-04:00

Chaith mé seal in iarthar na tíre le déanaí, i gceantar Portland, Oregon. Bhí sé ana dheas ar fad. Chaith mé lá amháin níos faide siar in aice an chósta le mo chairde, turas dhá uair nó mar sin ón gcathair. Bhí sé ag cur fearthainne an lá seo, ach bhí sé bog leis agus chuamar ag siúl faoin bhfearthainn. Stop an bháisteach tar éis tamaill agus tháinig ceobhrán orainn, níor chuir sé isteach orainn áfach nó ar éanlaith na spéire ach oiread, bhíodar ag canadh agus ag glaoch. Bhí fáinleoga go flúirseach ansin, iad ag teacht anuas agus ag dul suas, ag luascadh os ár gcomhair.

Manhattan

2011-06-02T12:18:00.002-04:00

Bíonn sí crua agus cneasta, a cruth caol in aghaidh a h-aois, a dóigheanna tarraingteach go síoraí, mealltach agus mín fiú.
Meallann sí chuig a fuinneamh iad gan geallta, le solas na rógaireachta ina súile meidhreacha aici.
Tagann siad, glún tar éis glúna, ag súil lena dea-mhéin, cinnte go mbronnadh sí orthu é, go bhfuil sé tuillte acu.
Ach bíonn súil in ard aici - ise a cruthaíonn na rialacha, agus athraíonn sí iad de réir mar a bhuaileann an spadhar í!
Ní i gcónaí a bhíonn sí ceart nó cóir ach bíonn sí riamh saor ó phionós.
Cúitíonn sí a ndúthracht in amanna agus beirtear greim ar a grabhróga le mór buíochas, mar mhamailínigh ocracha.
Foghlaimítear uaithi, gurb fhearrde nósanna beagintinneacha biogóideacha a fhágáil ar a leac dorais,
go bhfuil fáilte mór aici roimh féith grinn agus gach cineál gháire 's magadh agus go mbíonn blas ar an mbeagán i gcónaí. Tagann tuiscint.
Agus má imítear uaithi, agus iad tuirse, míshásta fiú, nó níos cumasaí agus níos saibhre, bíonn a fhios acu nach cuma léi.
Croitheann sí slán le póg san aer agus caoch a súil - déanann sí dearmad orthu díreach, ach tá a fhios aici nach ndéantar dearmad riamh uirthise mar téann sí go smior iontu.

An tAoibhneas (?)

2011-05-27T10:37:00.000-04:00

Anois, le seans teacht ar An tAoibhneas nó Aoibhneas na bhFlaitheas (nó pé teideal a bheadh ceart i nGaeilge) is dócha go bhfuil an díomá ar na sluaite. Sula leanfaidh mé, ceist agam oraibh, cad é an Ghaeilge cheart ar Rapture ar aon nós? an féidir a bheith ar mire le háthas? ró shimplí.
Seans gur mothúchán nach raibh riamh in Éirinn!
Racht saobhnóis! ?
.....agus na sluaite bochta a bhí ag feitheamh go foighneach uirthi, (air?) agus iad ag iarraidh teacht aníos le dáta eile anois .......Ádh mór oraibh a ghealta.
Nach iontach an smaoineamh é An Flaitheas ar aon nós, fiú nach bhfaightear cead istigh fad is a táthar beo, ach is é an tarna saol atá i gceist ar ndóigh, má bhíonn an tarna seans againn...
Bímse féin sna flaithis bheaga chomh minic agus is féidir - fad is a táim ar an domhan seo, ar eagla na heagla, agus má bhíonn seans eile agam, bhuel ba mhaith é sin! Ní dóigh liom go ndéanann sé aon mhaitheas ar bith a bheith ag fanacht ar saol eile in ionad súp a bhaint as an gceann atá againn cheana.

Emerald nó Jade?

2011-05-18T10:12:00.006-04:00

Bhí Banríon na Breataine, Eilís II, in Éirinn aréir. Bhí cuma an deas ar fad uirthi nuair a tháinig sí anuas staighre an eitleáin i Baldonnell. Ní raibh trioblóid aici leis an staighre agus í ag dul in aois anois. Rinne sí gáire le hÉamon Gilmore a raibh ansin mar fháilteoir oifigiúil na tíre. Bhí sí ag caitheamh cóta agus hata uaine.
Chuala mé ar RTÉ go raibh "Emerald" uirthi.
Tá an nós agam éisteacht leis an nuacht ó BBC gach maidin mar bíonn sé craolta ar an stáisiún áitiúil WNYC. Chuala mé ar an gclár BBC seo gurb é "Jade" an dath a bhí á chaitheamh aici. Cosúil le gach ceist eile a tháinig aníos inné agus is dócha na cinn a dtiocfaidh aníos le linn an turais seo níl an freagra díreach - braitheann sé.

D'éist mé le roinnt agallamh ar RTÉ ar maidin agus bhí tuairimí chomh difriúil ag na daoine maidir leis an gcuairt seo gur thosnaíos ag smaoineamh nach bhfuil féiniúlacht chultúrtha fós soiléir nó láidir i gcroíthe cuid mhaith againn. Tá Poblacht na hÉireann fós óg. In ainneoin aon dúil inmheánach atá ionainn - tá ceangail láidir fós idir na tíortha nach ceart súil a dhúnadh air, bíonn cuid den cheangal seo dearfach agus cuid eile diúltach.

"Sure, she's just a head of state, she can come here like any other head of state. " - Ceart, ach níl stair na hÉireann fite fuaite le stair aon tír eile ar domhan, an bhfuil?
"She shouldn't be here, she won't give us back the six counties. " - Ach ní dóigh liom gur féidir léi an cinneadh sin a dhéanamh ina haonar? an dóigh leat?
"It makes no difference to me whether she comes or not, nothing to do with me" - An bhfuil suim in aon ní ar thalamh an domhan agat?
"Why should we care about what happened back then, we weren't even alive" - Go bhfóire Dia orainn!

....agus araile.

Chonaic mé inné go raibh sráid Úi Chonaill folamh, duine ar bith den phobal ann, a bealach dúnta, gach rud faoi smacht. Chonaic an tréimhse a chaith sí sa Gairdín Cuimhneacháin, agus nuair a chuala mé God Save The Queen ansin bhain sé geit asam ar feadh soicind, ansin dúirt mé liom féin gan mhoill - Ach d'éirigh leo

Ar thug éinne scéal Clann Lir di?

Gairdín Cuimhneacháin
"An Aisling" le Liam Mac Uistin
I ndorchacht an éadóchais rinneadh aisling dúinn.
Lasamar solas an dóchais agus níor múchadh é.
I bhfásach an lagmhisnigh rinneadh aisling dúinn.
Chuireamar crann na crógachta agus tháinig bláth air.
I ngeimhreadh na daoirse rinneadh aisling dúinn.
Mheileamar sneachta táimhe agus rith abhainn na hathbheochana as.
Chuireamar ár n-aisling ag snámh mar eala ar an abhainn. Rinneadh fírinne den aisling.
Rinneadh samhradh den gheimhreadh. Rinneadh saoirse den daoirse agus d'fhágamar agaibhse mar oidhreacht í.
A ghlúnta na saoirse cuimhnígí orainne, glúnta na haislinge.

Agus inniu, tá plean aici cuairt a thabhairt ar Gairdíní Náisiúnta Cuimhneacháin Cogaidh na hÉireann aitheantas a thabhairt do na hÉireannaigh a bhfuair bás in airm na Breataine. Uimhir ard go leor -agus fíric nach bhfuil i mbéal na ndaoine cé go bhfuil a fhios ag cách go bhfuil sé fíor. Ba shlí bheatha é dul san airm sa 19ú haois déag, bhí Éireannaigh sa Boer War fiú, agus nuair a cuireadh an glaoch amach le linn an chéad cogadh domhanda d'fhreagair go leor fir óga in Éirinn é. Rud a tharla arís sa dara cogadh domhanda. Rith sé liom go ndéantar dearúd ar na hÉireannaigh seo go minic, na cinn nár filleadh go hÉirinn, de dheasca bás nó breoiteacht nó easpa muiníne tar éis an cogaidh chathartha- sa deireadh shocraigh cuid acu siúd sa Chelsea Hospital.

os chomhair an Royal Hospital Chelsea

Emerald nó Jade? Braitheann sé.

Gairdíní Náisiúnta Cuimhneacháin Cogaidh na hÉireann
Chelsea Pensionners

An té nach bhfuil láidir caithfidh sé a bheith glic.

2011-05-12T09:20:00.000-04:00

(brú ar an ngriangraf agus tiocfaidh ceann níos mó aníos)

Tá cuma bhreá ar mo dhuine anseo, ach cá bhfuil sé? Cheapfá ar an gcéad dul síos gur áit éigin in Éirinn atá sé, ach níl.....
Níl sé in Éirinn ar chor ar bith ach i dtuaisceart stát Nua Eabhrac, píosa ó thuaidh ó Ticonderoga. Bhí sé i gcónaí aisteach dom a thuiscint go mbainfí sult as créatúr mar é a mharú i seilg, a eireaball a ghearradh uaidh mar bhronntanas - nuair nach ndéanann sé mórán trioblóide d'éinne. Ní dóigh liom go bhfuilid ag iarraidh na sicíní a chosaint, nó fiú díoltas a dhéanamh ar an gcréatúr, nuair a bhíonn dream ar thóir madra rua, tagann fuinneamh eile isteach san áireamh, aoibhneas na seilge.

A Riot of Photosynthesis!

2011-04-15T17:03:00.006-04:00

Chuala mé an prás sin ar an RTE maidin amháin blianta ó shin. Ní fheadar cé a dúirt, ach is cuimhin liom gur ag tagairt ar Fhaiche Stiabhna a bhí i gceist i scéilín idir Pat Kenny agus aoi éigin a bhí ar an gclár leis. D'fhan an prás liom agus léim sé chugam nuair a d'fhéach mé amach an fhuinneog maidin inné. Ba chosúil gur phléasc an chíréib chéanna anseo i NY tar éis cúpla lá grianmhar agus bog....círéib na fótaisintéise...nó b'fhéidir go bhfuil círéib an earraigh níos fearr sa Ghaeilge? ??
Pé leagan atá oiriúnach sa chás seo is aoibhinn liom an íomhá: sinn ag feitheamh, agus ag feitheamh agus ansin ....go hobann pléascann dathanna dearfacha an earraigh os ár gcomhair, rud a bhronnann sá iontais ar chách! Is deas chomh maith focail a bhíonn de ghnáth diúltach mar a bhíonn phléascadh nó círéib a bheith cóngarach do cheann chomh dearfach agus a bhíonn an focal Earrach.

Níl duilleog le feiscint go fóill sa cheantar seo.

Caitheamh Aimsire Nua?

2011-04-13T08:03:00.005-04:00

Bhíomar ag feitheamh le fada anuas air agus sa deireadh bhuail an t-earrach linn thar an deireadh seachtaine seo chaite…Áthas an domhain orainn fáilte a chur roimhe…. agus mar chomhartha an tsamhraidh agus na laethanta fada a bheidh ag teacht chugainn go luath bhuail Eimhín isteach orainn gan choinne ar a bhréagán nua. Chaitheamar an tráthnóna ag rothaíocht timpill ár gceantar máguaird seo ar na bóithre cúnga droimneach taobh lochanna….bhí solas geal an earraigh ag síothlú trí na géaga nochta - níl na duilleoga thar n-ais linne go fóill. Bhí sé go breá! (agus geallaim duit nach raibh sé ró-ghlórach!)
Ach anois táim ag ceapadh cé gur bhaineas sult as an suíochán cúl sin, b’fhearr liom an suíochán tosaigh!!

Maidin Amárach

2011-04-08T14:47:00.004-04:00

Is féidir an teanga Ghaeilge a chloisteáil ar an raidió anseo i Nua Eabhrac. Craoltar Míle Fáilte ar a hocht a chlog go dtí a naoi a chlog gach maidin Sathairn ar WFUV, 90.7 - stáisiún poiblí lonnaithe in Ollscoil Fordham sa Bhronx. Is é Séamas de Bláca craoltóir an chláir seo a bhfuil ar siúl le blianta fada anuas. Ós rud é gur stáisiún poiblí é WFUV bíonn ar na bainisteoirí bailiúchán airgid a eagrú dhá uair in aghaidh na bliana. Bíonn aoi ag Séamas ar na cláir speisialta seo agus bím i gcónaí toilteanach cabhair a thabhairt más féidir. Is maith liom an clár ó sheachtain go seachtain agus má tharlaíonn go dteipim teacht air, fadhb ar bith! Bíonn sé sa chartlann ar suíomh WFUV agus is féidir liom éisteacht leis aon uair ar bith.

Beidh mé ar an gclár maidin amárach, bÍgí ag éisteacht linn a chairde agus ná déan dearmad glaoch a chur orainn díreach tar éis a hocht a chlog ar 1 (877) 938 8907 agus pingin nó dhó a chaith inár dtreo! Beidh bronntanais an deas againn daoibh!

Fós Beo

2011-04-05T08:05:00.006-04:00

An Trá Fhada i NJ

Kicking Horse i B.C.

Bhíos ag taisteal le déanaí: Chaitheas tréimhse ó thuaidh in iarthar Cheanada - eitilt go Calgary ar dtús, ó Nua Eabhrac go Dallas agus ar aghaidh go Calgary, agus ansin thiomáin mé trí na Rockies go dtí Kicking Horse sna Sléibhte Purcell ar an taobh Iarthar. Chuaigh mé trí Rogers Pass lá amháin m'aghaidh ar Revelstoke, bóthar cúng álainn atá ann ach faraor bhíos gafa ansin le dream ar feadh beagnach trí uaire de dheasca avalanche! Briseadh píosa den bhóthar! Is cosúil nach rud as an ngnáth é sin ar an mbóthar seo.

Ansin an deireadh seachtaine seo chaite chaitheas cúpla lá cois farraige ar an Trá Fhada i New Jersey le scata gaeilgeoirí, ní hamháin séasúir eile ach domhain eile chomh maith.

Plean agam fanacht sa bhaile i NY tamaillín.

An Bheilg, Féiniúlachtaí gan Náisiúnachas

2011-03-09T19:50:00.004-05:00

Ní fheadar in Éirinn cad atá ar siúl sa Bheilg! Tá sé ráite anois go bhfuilid gan rialtas ar feadh breis agus 250 lá. Deirtear go bhfuil dhá phríomhchultúr ann agus go léirítear na cultúir is mó seo trí teangacha na ndaoine, an Pléimeannais a labhraítear sa tuaisceart agus an Fhraincis a labhraítear sa deisceart, ach cloistear an Ghearmáinis chomh maith san oirthear agus is dócha go bhfuil teanga nó dhó eile le cloisteáil sa tír seo chomh maith. Tá suim ag lucht an tuaiscirt a bheith saor ó chúram an deiscirt de réir dealramh. B'fhearr leo neamhspleáchas agus a gcultúr féin a chothú sa tuaisceart, agus ar ndóigh tá an tuaisceart i bhfad níos saibhre.....b'fhéidir go bhfuilid tuirseach costasaí an deiscirt a íoc?... agus de dheasca sin tá scartha uathu! (nach bfhuil an Ghearmáin tuirse ó chostasaí Eirinn a íoc...) Agus tagann ceist na féiniúlachta aníos, sa naoú aois déag ba é an náisiúnachas a tháinig i réim, ach tá a ré thart sílim- ní chloistear mórán faoi náisiúnachas níos mó, féiniúlacht atá i réim. Leigh mé sa NY Times inniu go bhfuil Hans-Peter Fredrich (Interior minister úr sa Ghearmáin ) tar éis a rá nach bhfuil cónaí ceart ag Islam sa Ghearmáin os rud é nach bhfuil bunadh Gearmánaigh ann...... agus tá trioblóidí nach beag ar siúl sa bhFraince maidir leis an Maison de l'Histoire. Bhíodh náisiúnachas níos fusa a thuiscint ná an fhéiniúlacht, baineann féiniúlacht an lá atá inniu ann le mothúcháin theibí atá níos doimhne i slite agus níos éadoimhne i slite eile. Is féidir féiniúlacht a thabhairt chun cinn, is féidir í a athrú....ach ní dóigh liom go maireann cúrsaí pholaitíochta, cúrsaí staire agus cúrsaí féiniúlachta óna chéile, tá siad go léir measctha suas agus ní féidir líne a chur eatarthu, tá dlúthbhaint, spleáchas agus saghas spleáchríche ann chomh maith, agus ní bheidh deireadh leis an scéal go deo na ndeor.

Eimear i gCeannas

2011-02-19T12:15:00.002-05:00

Chonaic mé an díospóireacht idir Micheál Martin, Enda Kenny agus Eamon Gilmore ar TG4 ar maidin inniu. Bhí sé ana mhaith; suimiúil, beoga agus bhain sé le hábhair mhóra na laethanta seo i gcúrsaí eacnamaíochta na tíre - bhí sé i bhfad níos fearr ná mar a cheapas go mbeadh. Bhí an triúr acu compordach ag caint agus ag míniú a bpleananna, agus na cinntí riachtanacha atá os a gcomhair sa ghéarchéim eacnamaíochta idirnáisiúnta seo ina bhfuilimid. Bhí sé éadrom in amanna chomh maith, "ná bí ag déanamh amaideachta" a dúirt MM le EK uair amháin nuair a bhí mo dhuine ag cur isteach air. Tá sé soiléir go bhfuil suim ag an triúr acu sa teanga chomh maith, cé go bhfuil drochscéal amuigh faoi EK le déanaí maidir léi, tuigeann an triúir go bhfuil fadhb nach beag ann nuair a thagann daoine óga amach ón scoil gan mórán cumas cainte acu agus suas go ceithre bliana déag caite acu á foghlaim, agus níos measa fós dar liom: easpa measa! Tá slite difriúla acu an fhadhb seo a réiteach. Rud amháin gur féidir leo a dhéanamh ná an teanga a labhairt níos mó, i bhfad bhfad níos mó, ar dtús, ní chuireann sí isteach orthu, mar sin bheadh sé éasca dóibh é seo a dhéanamh!!! ach i ndáiríre léireoidís fíor ceannasaíocht maidir leis an teanga agus an straitéis úr dá rabhadar toilteanach í a labhairt gach lá, agus léireoidís nach bhfuileadar toilteanach sláintíocht na teanga a fhágáil ar ghuaillí na bpáistí sna bunscoileanna agus na daoine óga san ard scoileanna.

Ba mhaith liom seit an stiúideo chomh maith, iad gar go leor le chéile ag an mbord sin, níos fearr dar liom ná an seit cúpla lá ó shin ar RTÉ agus an cúigear ann, Gerry Adams agus John Gormley in éineacht leis an triúr seo, agus iad go léir ina seasamh píosa óna chéile. (cuma dhíospóireachta na tíre seo le tamall anuas).

Dhein Eimear Ní Chonaola an jab ar fad mar stiúrthóir, níor chuir sé amach ná isteach uirthise an triúr seo a choimeád ar an bpointe, beacht agus faoi smacht! Bíonn Frontline agus Primetime againn ar RTÉ, cláir bhreátha. Bheadh sé iontach níos mó cláir teilifíse ar an leibhéal seo a bheith againn trí mheán na Gaeilge agus Eimear ina gceannas. Faire Miriam!

Is fiú féachaint ar an díospóireacht seo, agus tá do rogha agat, gan nó le fotheideal.

Easpa Rogha

2011-02-03T19:38:00.010-05:00

Is droch nós é, dar liom, cait a choimeád taobh istigh sa tigh a saolta iomlán. Bíonn a n-úinéirí cinnte go bhfuil saolta iontacha ag a bpeataí laistigh, nach bhfuil saolta compordacha sa teas acu nuair a bhíonn idir sneachta agus sioc taobh amuigh againn?....agus is aoibhinn le cait an teas tá a fhios agam, feicim Púca agus Banba, ár gcait féin, sínte amach os comhair na tine gach lá, ach ní bhíonn drogall orthu am a chaitheamh lasmuigh i rith an lae, ag siúl go cáiréiseach ar dhromchlá an bhrait bháin.

Ach ciallaíonn i bhfad níos mó leis an teideal Indoor Cats ná iad a choimeád slán sa tigh. De ghnáth baintear crúba na gcat sin díobh, deirtear nach mbíonn na crúba uathu taobh istigh.... Mar níl namhaid acu laistigh, agus ar ndóigh ní féidir leo an troscán a mhilleadh lena gcrúba géarra sin ach an oiread. …Cuirtear faoi scian in oifig an thréidlia iad. (Cén cineál tréidlia a dhéanadh é seo?) Agus nuair a bhíonn an teascadh seo déanta ní féidir leo dul lasmuigh riamh arís; bheidís i mbaol i gcónaí agus iad curtha ó chumas féinchosaint, gan in ann rith suas stoc chrainn fiú-i ngéibheann as sin amach. Ach bíonn siad sláintiúil agus sásta a deirtear liom. Cé a deir é sin? na cait féin?

Ba chóir go mbeadh áthas ar na cait seo atá i ngéibheann! agus sásta leis! Ní bhíonn orthu cur suas le saoirse agus gach rud a bhaineann léi. Ní gá a bheith ag fiach!

B'fhéidir go bhfuil cuid acu résúnta sásta agus áthasach go leor mar ní raibh saoirse riamh acu: B’fhéidir nach dtuigeann siad go bhfuil mórán ar bith cearr le heaspa cumhachta? Ach cén fáth mar sin go bhfeicim cait mo comharsan ina suí i gcónaí ar leac a bhfuinneoige fad is a bhím ag siúl thart, agus iad ag féachaint lena súile glasa orm agus ar an saol saor lasmuigh?

Féinics?

2011-01-26T14:01:00.002-05:00

Ba dheacair a bheith ar nós cuma liom maidir le cúrsaí pholaitíochta in Éirinn le déanaí. Ba thrua féachaint ar deireadh, nó féinscriosta Fhianna Fáil, An Páirtí Poblachtánach, mar a bhí feicthe againn le tamall anuas. Tá meas na ndaoine caillte acu.

In aon ghaol bíonn sé deacair meas a athchothú....…bíonn seans ann, fiú nuair a bhíonn sé ag laghdú, ach nuair a imíonn sé bíonn sé imithe go hiomlán. An bhfuil a lucht leanúna féin acu fós?
An bhfuil Féinics le feiscint? Chífimid.

Sáile an tSaoil

2011-01-05T11:19:00.005-05:00

Ag siúl in aice an tí le Eoghan agus Cara atá ar fónamh arís agus í 16

Fáilte 2011.
Beidh an 6ú lá de mhí Eanáir buailte linn amárach, Little Christmas nó Nollaig na mBan a thugadh ar an lá i ndeisceart na hÉireann, uair amháin coimeádadh mar shaoire do na mná ag deireadh na Nollag, an 12ú lá. Bhuel, ní dóigh liom go leanann an traidisiún sin níos mó? Tosnóigh mé ag cur maisiúcháin na Nollag i bhfolach arís ar ball inniu, tá cuma thirim ag teacht ar an gcuileann anois ar aon nós, ach tá an sceach féin ag féachaint go breá os comhair fuinneog m'oifige, an cor caor dhearg uirthi.
An cheist is mó a thagann chugam le déanaí ó chairde ná "An raibh Nollaig mhaith agat?" Bhí, cad é atá i gceist ag an am is dorcha sa bhliain ná tréimhse gan stró, i gceartlár sáile an tsaoil, agus iad sin a aithint.
Cad é atá i gceist le sáile an tsaoil áfach? Braitheann sé, bheadh freagraí difriúla ag cách, an bhfuil a fhios agat féin?

Aisling Géar

2010-12-03T16:51:00.008-05:00

Éire bhocht a scríobh cara i nóta chugam coicís ó shin. Éire bhocht cinnte, bíonn sí i mo smaointe go minic le déanaí agus chuir imeachtaí na coicíse seo caite brón nach beag orm agus tocht scríbhneoireachta orm leis. Ní fheadar an bhfuil sé ceart an locht go hiomlán a chur ar na hEorpaigh, tá a gcuspóir féin acu ag iarraidh an Euro a choimeád slán, ach quelle costas….(ní fheadar cad a bhí idir lámha ag an ECB blianta ó shin agus gach rud ag dul as smacht? an rabhadar ar saoire) Ní féidir an locht a chur ar an Euro féin, nach raibh fáilte is fiche roimh an Euro ar dtús? Pósadh atá i gceist sa cheangal sin: thuas seal thíos seal!

Bíonn sé ráite go bhfuil smior na nGael caillte in Éirinn anois, díolta, agus gur éirigh an smior níos laige i ré an Tíogair, an tíogar bocht, is ceap milleáin eile é dar liom. Tá an locht ar easpa céille treoraithe na tíre, ní hamháin an dream atá i gceannas an lá atá inniu ann ach an dream roimhe seo. Tá sé ana-brónach áfach mar bhí seans ann forbairtí fíor dearfacha a chur ar bun le linn ré an Tíogair...dá mbeadh daoine cliste agus fad radharcach i réim: córas sláintíochta a áth-thógáil mar shampla. Ach in ionad aon rud ciallmhair mar sin a dhéanamh cuireadh tús le forbairtí foirgneoireachta timpeall na tíre atá tréigthe anois agus an tír is an talamh ag titim ar a chéile gan mórán ós comhair an chéad glúin eile ach a bheith báite i bhfiacha baincéirí ár linne.

Saint as smacht.

Ní rud úr í tréimhse anróiteach in Éirinn, tharla cheana. Sa 17ú haois déag bhí an tír ina praiseach le saint, san 18ú haois arís le tiarnaí talún ag crú na tíre, ní gá an 19ú haois a luaigh, tá a fhios ag cách faoi sin. Bhí cuid mhaith den 20ú aois deacair go leor ach thug an tsaoirse anam agus croí do dhaoine, agus deireadh na haoise seo caite, bhí sé go híontach ar fad.

Ach anois: An bhfuil Éire bhocht ag feitheamh ar Mac an Cheannaí arís? Nó truaillithe arís.

Aisling ghéar do dhearcas féin
ar leaba ‘s mé go lagbhríoch
an annir shéimh darbh ainm Éire
ag teacht im ghaor ar marcáiocht
a súile glas, a cúl tiubh casta,
a com ba gheal ‘s a maili,
dá mhaíomh go raibh ag tríoscht ‘na gar
a diogras, Mac an Cheannaí.

/ ….

Adúrtsa léi ar chlos na scéal,
I rún gur éag do chleacht sí,
Thuas sa Spáinn go bhfuair an bás-
’s nár thrua le cách a ceasnaí;
ar chlos mo ghotha i bhfogas dí
chorraigh a cruth ‘s do scread sí
is d’éalaigh an t-anam d’aonphreib aistí-
mo léansa an bhean go neamhbhríoch.

Sliocht as Mac an Cheannaí le Aogán Ó Rathaille (c. 1675- 1729)
An Duanaire Dolmen Press (1981)

An Rud is Annamh is Iontach.

2010-11-10T16:53:00.006-05:00

Tháinig an damh seo luath sa mhaidin. (Ach ní raibh sé chomh luath sin mar nach bhfuil na cloig casta thar n-ais, mar sin b'fhéidir go raibh sé déanach ar a chuairt? No an raibh a fhios aige go mbeadh tús déanach againn ar an lá úd)
Ní fheictear damh ró mhinic sa cheantar seo, agus má fheictear bíonn sé ag an am seo den bhliain, séasúr na cúplála. Ní rachainn gar dóibh, níl siad mar a bhíonn na heilití agus a hoisíní. Bíonn siadsan i gcónaí ciúin agus séimh, ar tí imeacht de rúid uait chomh luath agus a gcloiseann na máithreacha glór ar bith; bíonn a gcluasa móra i gcónaí ar a bhfiachaill ar gach rud.

Deirtear go mbíonn cúthaileacht ar na daimh chomh maith, ach ní aontaím le sin. Is ainmhithe bródúil iad....... Cuireann siad suas linn agus a bhfearann millte againn. Níl siad toilteanach a ligint go bhfuil siad ag fulaingt. Tuigeann siad nach bhfuil mórán le déanamh acu romhainn, ár gcarranna. ár gclaíocha, ár ngunnaí agus ár gcrosbhoghanna.

Coimeádann siad iad féin uainn, agus de dheasca sin téann na sealgairí ar a dtóir, nó ar thóir a mbeanna....spórt na fola. Siamsa! An rud is annamh is iontach.

Sílim gur scríobh Liam Ó Muirthile dán uair amháin faoi damh, ach faraor ní féidir liom teacht air. (Má bhíonn an dán seo ag éinne agaibh chuir chugam é le do thoil)

In ionad sin tá píosa ana dheas anseo agam ó leabhar iontach The Outermost House le Henry Beston 1888-1968 :

We need another and a wiser and perhaps a more mystical concept of animals. Remote from universal nature and living by complicated artifice, man in civilization surveys the creature through the glass of his knowledge and sees thereby a feather magnified and the whole image in distortion.

We patronize them for their incompleteness, for their tragic fate for having taken form so far below ourselves. And therein do we err and greatly err. For the animal shall not be measured by man. In a world older and more complete than ours, they move finished and complete, gifted with the extension of the senses we have lost or never attained, living by voices we shall never hear.

They are not brethren, they are not underlings: they are other nations, caught with ourselves in the net of life and time, fellow prisoners of the splendour and travail of the earth.

Scéala Dearfach Eile agus Rothaí Mora an Domhandú

2010-11-04T16:39:00.007-04:00

Tá nós inmheánach ag daoine, ag an gcine daonna is féidir a rá, le bheith ag taisteal, agus bíonn na mílte cúiseanna ann a bhaineann leis an nós sin. Castar ar Éireannaigh anois ar fud an domhain, cuid acu de shliocht na nGael ó na cianta ó shin. Is cosúil gur saghas treibhe scaipthe atáimid faoi láthair agus más fíor é sin an féidir na ceangail atá eadrainn a thomhas i slí éigin agus an dlúthbhaint eadrainn a thuiscint ar chor ar bith?

Is fíodóirí sinn ar fud na cruinne ag obair ar thaipéis chultúir, ag baint úsáid as na dlúth téada céanna; an ceol, an teanga, an radharc tíre, an litríocht, an damhsa, stair na tíre, spóirt, i slite difriúla de bharr an snáth innigh a roghnaímid. Tosaíonn taipéis le dlúth téada agus leanann siadsan ó thús go deireadh. Cuirtear an snáth innigh trasna, anonn is anall, is féidir athruithe a dhéanamh leis an snáth innigh, do phictiúr féin a dhearadh. Bíonn na dlúth téada i gcónaí ann ámh, tugann siad neart don struchtúr. Seo mar atá sé le cultúir dar liom. Má ghearrtar ceann de na dlúth-téada beidh an cultúr i bhfad níos laige, agus oidhreacht an chéad glúine eile níos laige de dheasca sin. Is pictiúr nó íomhá phearsanta a thagann le chéile dúinn sa deireadh, gathanna solais ar phíosa nó dhó agus iad sin a thabhairt chun cruinneas inár dtaipéis chultúrtha féin.

Bíonn sé ráite go bhfuil an domhan ag éirí níos lú le domhandú na meáin, na nuachta, cúrsaí eacnamaíochta, srl. An bhfuil sé fíor a rá go bhfuil domhandú cultúir ar siúl chomh maith? An anois an t-am ár gcultúr féin a cheiliúradh níos mó ná riamh? Tháinig sé slán as tréimhse imris agus achrainn eile. An dtéann an dá rud, domhandú cultúir agus cultúr a cheiliúradh, ar aghaidh le chéile? An féidir ár gcultúr a athaimsiú in áiteanna iargúlta áille agus sna cathracha chomh maith agus é a chur chun cinn?

Fuair Dearbhall Standúin agus Charlie Troy duais idirnáisiúnta iontach Global Vision le déanaí de bharr le Cnoc Suain, a bhforbairt in iarthar na Gaillimhe. Plean acu clár turasóireachta, bunaithe ar chultúr na hÉireann agus ar bhuan-choimeád na tíre a chur ar bun ansin: Seans do dhaoine ina gcónaí in Éirinn nó de shliocht na nGael thar lear, teagmháil a dhéanamh arís nó den chéad uair le dlúth téada ár gcultúir shaibhir. Beidh an bheirt acu ag labhairt faoin duais seo agus Cnoc Suain i Glucksman Ireland House, NYU,1 Washington Mews (@ ascaill a cúig) Nua Eabhrac, Dé Luain seo chugainn. Tuilleadh eolais anseo. Beidh an tOllamh Fionnbarr Bradley ag caint chomh maith an oíche céanna faoin bhforbairt seo i nGaillimh agus chomh tábhachtach agus atá cultúr na hÉireann i rothaí móra an domhandú.

Is fearr liom féin an téarma clár saibhrithe, ná clár turasóireachta, baineann rud éigin fulangach ó thaobh na céille de leis an bhfocal turasóireacht sa chomhthéacs comhaimsire sílim, easpa fuinnimh b'fhéidir? Is mór an tairbhe dúinn sinn féin a saibhriú le teacht ar dhlúth téada ár gcultúr, agus ní mór dúinn a aithint ar ndóigh go maireann sé sna áiteanna iargúlta áille agus sna cathracha chomh maith, agus aon áit ina mbailíonn Éireannaigh le cheile.

Bíonn níos mó le foghlaim i gcónaí.

Scéal Dearfach

2010-10-31T16:23:00.013-04:00

Bíonn scéalta dearfacha i gcónaí tábhachtach ach faoi láthair le drochscéalta mar chlócaí umainn sílim go bhfuil dea-scéalta níos tábhachtaí ná riamh.

Chuir éalú na mianadóirí i Chile áthas mór ormsa mar shampla agus ar gach duine le croí agus cuisle déarfainn. Is minic a chloistear faoina leithéid de thimpiste nach dtagann duine beo riamh as agus bím buartha uaireanta nach bhfuil suim ag na boic mhóra an t-airgead a chaitheamh na créatúir a aimsiú agus a scaoil amach... ach ní hé sin a tharla sa chás seo, buíochas le Dia. Scaoileadh amach iad agus chualathas osna fhaoisimh timpeall an domhain.

Bhí mé ag taisteal le déanaí…bhí mé i gCathair Luimnigh faoi dhó taobh istigh míosa. Bhí sé go breá, bíonn cuma dheas ar an gcathair agus a pobal faoi láthair, go háirithe aon lá ina mbíonn an ghrian ag taitneamh, í ag glioscarnach ar an abha.... agus.... chomh maith le sin, má bhíonn cluiche spóirt ar siúl sa chathair....agus san am seo den bhliain má bhíonn cluiche Rugby le bheith ar siúl i bPáirc Thuamhan agus foireann na Mumhan ag imirt. Tá an chraobh Heineken faoi lán seol anois agus is mór an tsuim atá ag lucht na cathrach sna cluichí. Nach minic a chuireann cúrsaí spóirt aoibh mhaith ar dhaoine?

Seo mar a bhí ar an 16ú lá déag de mhí Deireadh Fómhair. Tharla go raibh mé ag tiomáint ar bhóthar na hInse i dtreo lár na cathrach luath san iarnóin an lá úd, fad is a bhí tonnta dearga gealgháireacha ag bogadh chugamsa! Tonnta dearga gealgháireacha? Ba iad lucht tacaíochta Foirne na Mumhan a bhí ann; fir, mná, páistí óga, déagóirí, iad go léir gléasta i ndearg agus slua mór acu ag siúl amach chuig Páirc Thuamhan atá suite ar taobh thiar thuaidh na cathrach. Ba léir go raibh muinín acu as a bhfoireann, tháinig miongháire ormsa ag féachaint orthu agus cuid acu ag pleidhcíocht agus ag ligint geáitsí orthu féin agus iad uile ar shanks mare! Spraoi geallta cinnte. Ba léir chomh maith go raibh mise ag dul sa treo mí cheart, bhí an ghrian ag taitneamh agus fuinneog an chairr ar oscailt agam... "Arn't ya coming to the match missus?" mar a dúirt sreangán óg amháin liom agus é chomh tanaí leis an gcrann brataí a bhí á iompar aige! Bhuel faraor, ní raibh ticéad agam dul, ach d'fhéach mé ar an gcluiche ar an teilifís le mo mháthair ar ball sa tráthnóna. Bhaineamar sult as cé go mbíonn sé iontach garbh agus fiáin mar chluiche, dar liom. Bhaineas taitneamh chomh maith as féachaint ar an tslí inar bhain sise sult as... : "Get that fellow!" a ndéarfadh sí i nguth íseal séimh, nó "That so and so, stop him!" Focail nach gcloisim i NY! Bhí suim mhór aici sa chluiche seo ó laethanta a óige toisc gurbh iomaitheoirí Rugby iad a deartháireacha agus a h-uncailí, bhíodh suim ag m'athair i gcluichí iománaíochta agus caide!

Ar aon nós is cluiche proifisiúnta é Rugby anois agus mar sin tagann baill na foirne ó gach aon áit, ach chomh luath agus a chaitear geansaí dearg na Mumhan is Muimhnigh iad! D'éirigh go maith leo an lá úd, bhíodar i gcoinne Tulon agus b'é toradh an chluiche 45 - 18.

Is bliain iontach í 2010 i gcúrsaí spóirt sa Chuige Mumhan. D'éirigh le Tiobraid Árann craobh iománaíochta na hÉireann a bhuaigh agus corn Liam Mac Carthaigh a fháil dá bharr, ní hamháin é sin ach d'éirigh le Corcaigh craobh caide na tíre a bhuaigh agus teacht ar chorn Somhairle Mag Uidhir arís. Is laochra ár linne iad na lúthchleasaithe iontach seo, a chuireann a gcroíthe san obair agus a thugann sásamh nach beag dá lucht leanúna. Ní lúthchleasaithe proifisiúnta iad murab ionainn leis na lúthchleasaithe ar bharr cúrsaí Rugby; de ghnáth bíonn orthu lá lán oibre a chur isteach roimh oíche thraenála nuair a bhíonn séasúir a spóirt faoin lán seol.

Scéal nach bhfuil ar fud na háite ná gur thug IRFU na Mumhan (Munster Irish Rugby Football Union) cuireadh don fhoireann iománaíochta is fearr sa tír, Tiobraid Arann agus don fhoireann peile is fearr, Chorcaigh, teacht go Páirc Thuamhan ar an lá úd, an 16ú, chun féachaint ar an gcluiche mór. Cuireadh lón deas os a gcomhair ar dtús agus ansin bhí seans acu féachaint ar an gcluiche le chéile agus gáir molta a ligint ar son foireann mhaith eile na Mumhan.

Uair amháin bhí cosc ar teagmháil idir na cluichí seo, bearna ollmhór eatarthu, agus idir na lúthchleasaithe fiú..... ach anois critheadh lámh eile eatarthu, aitheantas cothrom ceart é ó IRFU na Mumhan do Chumann Lúthchleas Gael.

Am a chur amú, ach...ag foghlaim

2010-09-22T10:33:00.003-04:00

Bhí comhrá suimiúil agam le fear ón Ind tá cúpla lá ó shin. Tharla go raibh trioblóid riomhraíochta agam agus bhí mé ar an bhfón leis, bhí sé lonnaithe in ionad glaonna áit éigin sa mhór roinn sin. Fad is bhiomar ag feitheamh ar ioslóidáil bhogearraí thosaíomar ag caint le chéile. Chas an comhrá chuig teangacha tapaidh go leor, mhínigh mo dhuine dom go bhfuil ocht dteanga náisiúnta déag acu siúd san Ind agus gurb í Hindi a theanga dhuchas féin. Ach dúirt sé nach raibh a chumas i léitheoireacht nó i scríbhneoireacht in Hindi ró mhaith aige níos mó. Dúirt sé go raibh a léitheoireacht agus a scríbhneoireacht i bhfad níos fearr i mBéarla anois. An nós a bhíonn acu san Ind ná an bhéim a chur ar staidéar ar an mBéarla ar scoil, agus ós rud é nach gá ach teanga amháin a staidéar ar an ard scoil déanann beagnach gach duine Béarla má bhíonn aon suim ar bith acu in oideachas. Is cosúil go mbíonn an Bhéarla acu mar ábhar scoile ón dtús báire. “Faoi láthair,” a dúirt sé in a Bhéarla beagáinín briste blas láidir, “Is fearr liom a bheith ag léamh nó ag scríobh i mBéarla in ionad mo theanga dhúchais, ní bhíonn an méid sin botún agam ann” Bíonn na nuachtáin foilsithe sna teangacha náisiúnta agus i mBéarla agus ceannaíonn sé ceann i mBéarla i gcónaí; bheadh an ceann in Hindi ró dheacair do.

Tháinig an Fhearthainn,

2010-08-23T14:29:00.002-04:00

Dhúisigh mé go luath maidin inné. Bhí mé san áit chompordach chluthmhar sin idir múscailt agus lán dhúiseacht. Mo shúile dúnta gan suim agam iad a oscailte, mo chorp leagtha amach fós trom le codladh, mo chosa gan fuinneamh, mo lámha thuas thar mo cheann, marbh agus mé ar mó sháimhín só.
Chuala mé glór bog, ciúin, glór nár chuala le tamall anuas, ag cogarnach, ag athrá. Glór deas, ag bladar faoi choim, íseal. D’aithin mé é, chuala mé cheana áit éigin é. Glór suaimhneasach. Agus mé ag teacht chugam féin rith sé liom go raibh sé ag cur fearthainne lasmuigh, ba í an fhearthainn ar dhíon an tí a bhí ag canadh go caoin dom ag tús an lae, agus déarfainn gurb í seo an chéad uair riamh go raibh fíor fáilte agam roimh an fhearthainn!

Ná Déan Dearúd

2010-08-05T11:54:00.015-04:00

Má smaoinítear ar na hÉireannaigh a aistriú go dtí na Stáit Aontaithe Mheiriceá timpeall 1850 tagann pictiúr áirithe ar an gcéad amharc, sé sin ar ndóigh na mílte bochta ó fud na tíre a bhí in ann éalú ón ocras agus ó anró an tsaoil go dtí an tOileán Úr. Ach nach mbíonn níos mó i ngach pictiúr ná an príomhábhar agus is fiú féachaint siar le radharc níos fairsinge ar an dream mór a d’fhág an tír le linn na tréimhse dorcha san ….Tháinig eisimirce go Meiriceá ó Bhaile Átha Cliath chomh maith, seans maith nach raibh na taistealaithe sin ar a ndé deirí i gcomparáid leis na créatúir bhochta ó thimpeall na tíre- ach bhíodar go léir ag iarraidh saoil níos fearr a bhaint amach, dóibh féin, dá bpáistí agus i slí indíreach, dá muintir fágtha sa bhaile.

Chonaic mé taispeántas dealbhóireachta le Augustus Saint-Gaudens (1848-1907) sa Metropolitan Museum of Art tamaillín ó shin. Seans nach bhfuil ainm an dealbhóra seo ar eolas ag cách ach, ag an am céanna is beag duine nár bhfaca sampla dá shaothar uair éigin í Nua Eabhrac agus i gcathracha móra eile, Baile Átha Cliath ina measc ……sin le rá ar ndóigh….má bhíonn a súile ar oscailt. Cuireann an smaoineamh sin chara liom i mo chuimhne; do bhíodh sé i gcónaí mí shásta le daoine gan an nós acu rudaí a thabhairt fé deara ar ghnáth bóthar an tsaoil.. “erra, bíonn súile an té sin oscailte ceart go leor ach faraoir ní fheiceann an t-amadán céanna tada” a ndearfadh sé . (Púicíní a chuirtear ar chapaill na cathrach tá a fhios agat.. agus is é púicín focal eile a chiallaíonn le h-amadán sa Ghaeilge…duine nach bhfeiceann an pictiúr go hiomlán).

Ba é Augustus Saint-Gaudens duine de na dealbhóirí is mo i stair ealaíona na SAM, ach níor Mheiriceánach ó dhúchas é. Rugadh ar shráid Charlemont í mBaile Átha Cliath é, ba Éireannach í a mháthair , Mary McGuinness ó Bhaile uí Mhatháin, Co Longfort, agus ba Fhrancach a athair, Bernard Saint-Gaudens, caibléir a bhí ann agus é lonnaithe i mBaile Átha Cliath ó 1840. D’aistrigh Bernard a chlann go Meiriceá nuair nach raibh in Augustus ach leanbh, bhí beirt mac caillte ag an gclann cheanna agus ba chosúil go raibh eagla air roimh an gorta mór cé go rabhadar ina gcónaí i mBAC . Chuir Mary agus a maicín fúthu ar dtús i mBoston ar feadh cúpla seachtain fad is a bhí Bernard ag eagrú árasáin i Nua Eabhrac dá chlann, agus ansin d’aistríodar go Nua Eabhrac, go Sráid Duane atá thíos bhaile i NYC na laethanta seo, ach a bhí i lár na cathrach ag an am san. D’oscail Bernard siopa bróg. Ní raibh ard mheas ag muintir Nua Eabhrac ar na hÉireannaigh bochta a bhí ag díle isteach sa chathair na blianta san, an chuid is mó acu i gcruachás, ach d’éirigh le clann Saint-Gaudens. Tá sé soiléir ó scríbhneoireacht Augustus faoina thuismitheoirí go raibh saol réasúnta compordach acu agus gur bhain sé sult as a chúlra neamhghnách. Labhraíodar Béarla agus Fraincis sa bhaile.

Nuair a bhí Augustus dhá bhliain déag d’aois d’éirigh leis printíseach a fháil le gearrthóirí chaimeo, ba iad seodra coitianta an t-ard aicme an ré sin agus ba mhór an t-éileamh orthu. Chaith sé trí bliana le máistir amháin agus lean sé ar aghaidh le máistir eile ansin, d’fhreastail sé ar coláiste Cooper Union i NYC agus ansin an National Academy of Design. Nuair a bhí sé 19 bliana d’aois bhailigh Augustus leis go Páras agus d’éirigh leis tús a chur ag staidéar san École des Beaux-Art, ar aghaidh leis go Rome ansin agus sa deireadh chuir sé faoi thar n-ais i NYC i 1874. Bá ré mhór cogaidh í, agus le linn a shaol tugadh údaráis phoiblí do Saint-Gaudens le fonn saolta na laochra móra a cheiliúradh i slite poiblí.

Thug an t-oideachas a fuair Saint-Gaudens i bPáras fuinneamh nua aimseartha dá chuid oibre agus ní fada go raibh eisean duine de na dealbhóirí is cáiliúla sa tír. Feictear a chuid oibre sna cathracha móra, mar shampla The Sherman Monument i Manhattan, agus The Robert Gould Shaw and 54^th Massachusetts Memorial i mBoston ( Boston Common), agus Lincoln ina Sheasamh i Chicago. Sílim ó na cinn atá feicthe agam gur dhein Saint-Gaudens teagmháil le hanamacha a ábhar trína aghaidheanna, feictear gach mionchuntas ar a gcuntanóis. Thug na blianta ar chaith an dealbhóir ag obair mar ghearrthóir chaimeo taithí dó mion thréithe pearsanta a nochta ina chuid ealaíne.

Faoi láthair ní dóigh liom go bhfuil aon mhaitheas le fáil cogaidh a cheiliúradh, is trua nach bhfuilimid in ann teacht ar slí eile ár ndifríochtaí a réitigh ach seo ré eile. Ach tar éis dom an Robert Gould Shaw and 54^th Massachusetts Memorial a fheiscint d’éirigh suim ionam sa bhfear sin agus a scéal; scéal tábhachtach atá ann, ina gcuireadh tús le gluaiseacht chuig cearta comhionanna do dhaoine gorma í gcóras míleata na tíre seo. Ba é an 54^th Massachusetts an chéad reisimint do fir ghorma sa tír faoi cheannas Coirnéal Gould Shaw, fear óg, 25, agus é mór le rá sa ghluaiseacht i gcoinne an daorsmachta. Ag féachaint ar an píosa ealaíne seo agus an scéal ar eolas agam anois ba bhreá liom mo lámh a shá amach trí na blianta agus é a chur ar ghualainn duine de na fir óga gorma cróga sin ag siúl go bródúil le chéile agus cogar a chur ina chluas, Ádh mór a fhir óig agus tar abhaile slán, tá a fhios agam áfach gur baineadh úsáid as an reisimint seo; níor tháinig mórán acu abhaile ar chor ar bith, a dtaoiseach-catha óg i measc na mairbh.

Thosnaigh Saint-Gaudens ag obair ar shéadchomhartha Charles Stewart Parnell i 1903, buí le John Redmond, cé go raibh an ealaíontóir breoite le ailse ag an am. Cuireadh suas i Sráid uí Chonnaill i 1911 le sliocht ón rí gan coróin féin. Ní fheadar an raibh saothar Saint-Gaudens faoi tionchar mór a bhunadh Ghaeil ar ach ba eisean a mhol píosa as Gaeilge a chur le Parnell: Go Soirbhigidh Dia Éire dá Chlainn.

Is minic a shiúltar thar shéadchomhartha gan féachaint orthu, gan iad a fheiscint i gceart ar chor ar bith, níl iontu don chuid is mó againn ach cúlbhrat inár saolta a mbaineann le ré eile, fadó. Ach, anois is arís, labhraíonn ceann liom i gcogar: Ná déan dearúd.

Willie Nelson- File

2010-08-02T18:28:00.008-04:00

Chonaic (agus chuala) mé Willie Nelson i gceolchoirm amuigh faoin aer oíche Dé Sathairn. Bhi sé go h-iontach, níl duine mar é! Bhí banna cheoil leis agus a dheirfiúr ar an bpianó comme d'habitude.
Tá sé beagnach ceithre scór bliana d'aois anois agus a ghuth chomh maith agus soiléir agus a bhí sé riamh, caoin agus láidir ag an am céanna. Bhíos i mo shuigh sa naoú líne díreach os a chomhair amach agus, cinnte, bhí sé ag canadh díreach i mo threo an t-am ar fad… ‘sea bhí sé ag canadh chugam.

Tá an méad sin amhráin scríofa aige nach raibh sé in ann ach blaiseadh a thabhairt dúinn taobh istigh uair go leith, ach ní dóigh liom go raibh aon duine sa lucht éisteachta mí shásta. Ba mhinic a bhí "hit" ag daoine eile lena chuid, Elvis, Patsy Cline, Kris Kristofferson, Linda Ronstadt agus i bhfad nios mo, agus is minic nach bhfuil a fhios ag cách gurb eisean an scríbhneoir taobh thiar amhráin cáiliuil. Chuala na hamhráin mór le rá: You were always on my mind; Crazy; Still is still moving to me; Blue eyes crying in the rain; On the road again, To all the girls I’ve loved before, srl srl srl agus na cinn greannmhar: Mama dont let your babies grow up to be cowboys; You got the money? I got the time.
Bhí an slua go léir ag canadh leis agus aoibh ana mhaith orainn uile.

Tá sé ró shimplí uair nó dhó a chur isteach ag éisteacht leis ar Youtube, ach téigh ann... is fiú é; tá an ceann seo ana mhaith idir cheol is fhocail, dar liom: I Never Cared For You.

The sun is filled with ice and gives no warmth at all
the skies were never blue
the stars are raindrops searching for a place to fall
and I never cared for you

Aisíoc Grámhar.

2010-07-30T11:29:00.002-04:00

Tá cara mo mhic ag dul faoi scian inniu. Chuadar amach le cheile luath aréir chun uachtar reoite a fháil sa pharlús reoiteoige, nós samhraidh sa tír seo. Thug sí an scéal dó. Is bean óg chróga naoi mbliana déag d’aois atá inti. Tá sí ag iarraidh a shaol a thabhairt thar n-ais dá hathair; tabharfaidh sí ceann dá duán dó inniu. Chuala mé go raibh eisean ana bhreoite le cúpla bhliain anuas ach ní raibh a fhios agam go raibh sé ag feitheamh ar duán úr. Ní raibh an t-eolas sin amuigh. Níl a fhios ag mórán dá cairde fiú go bhfuil sí san ospidéal inniu, choimeád sí an scéal dí féin. Go dtaga an bheirt acu slán abhaile.

Anbháis Bhóthair i dTír Chonaill

2010-07-15T17:19:00.013-04:00

Fr J.Walsh

Chuir an timpiste seo scanradh orm, ochtar imithe. Tá triúr mac agam, bíonn an triúr acu ag tiomáint. Tá aithne agam ar a gcairde. Bhíodar uile i dtimpistí beaga.

Dá mbeadh mac agam i dtimpiste mar seo an mbeinn in ann maithiúnas a thabhairt don tiománaí? Agus dá raibh duine do mo chuid ag tiomáint, cad ansin? Aontaím go mór le focail an tsagairt seo, tá súil agam ní amháin go raibh cluasa ag éisteacht leis, ach go gcloistear an teachtaireacht ar fud na tíre.

Fr John Walsh, who presided over this morning's funeral service at St Mary’s Church in Buncrana, made a direct appeal to Mr McDaid’s friends and contemporaries.

"Allow me to say to you that you are not indestructible at the age of 22. You are very fragile. All of us are. Life itself is fragile,” Fr Walsh said. “We have to be careful and even wise if we are to reach adulthood and middle age and old age. There are no guarantees, but care and caution are mighty helps in the effort at holding onto life.

"I don't mean to patronise you. When I was your age I too felt indestructible. But none of us is. That's a plain fact of life. So please, please, please live life on its terms, within its rules and boundaries; otherwise life will be cruel and merciless towards you and towards your family and friends who will have to bear you to the grave."

Focail shimplí, teachtaireacht ghaoismhear

Taisí na Naomh

2010-07-13T11:07:00.005-04:00

Is cuimhin liom ceann Oliver Plunkett, Beannaithe, a fheiceáil i Droichead Átha nuair a bhíos timpeall deich mbliana d’aois. Bhíos le mo dhruidfear ag fanacht lenár n-aintín i Co. na Mí, saoire faoin tuath ar fheirm i lár an tsamhraigh dúinne. Is cuimhin liom a rá go bródúil do mo mháthair ar an bhfón an oíche roimh ré ”Feicfimid ceann Oliver Plunkett amárach!”. Bhí tiomaint ag ár gcol ceathrar agus thug sise chun an bhaile an lá dar gcionn sinn an ceann a fheiceáil; seal turasóireachta dá col ceathracha beaga ón gcathair. Níor thuigeas ar chor ar bith cad a bhí i gceist. Bhí a fhios agam go mbeimid ag dul go séipéal éigin ach cheapas gur píosa ealaíne, dealbh a bheadh ansin. Nuair a shroiseamar an áit chuamar go taobh an tséipéil, altóir bheag, saghas scríne, a bhí ann, ach ní fhaca mé tada, cá raibh an dealbh? D’iarr mé ar mo chol ceathrar agus dúirt sise, “Féach ansin sa bhosca gloine, sin a cheann” Ní ceann é sin a cheapas ach liathróid beag salach? Ansin mínigh sí dom gur chaill Oliver Beannaithe a cheann de dheasca a chreidimh agus b’shin é anois, an ceann céanna. Bhain an scéal sin geit asam, ní gur chaill sé a cheann…. mar ní raibh scéalta mar sin as an ngnáth! Ach gur choimeádadh an ceann, a cheann? mar seo, ina haonar. Scéal lionraitheach. “Cá bhfuil a cholainn?” a d’iarr mé uirthi agus mé ag féachaint timpeall, ach an t-eolas sin ní raibh aici.
Tá a fhios agam anois go bhfuil seanbhaile a cholainne gan cheann, i Somerset. Sílim go bhfuil sé in am a cheann bocht a chur ann leis?
Léigh mé le déanaí go bhfuil croí Naoimh Camillus ar saoire in Éirinn faoi láthair, beidh sé ar turas ar son na cráifeacháin, seans dóibh ómós a thabhairt dó is dócha. Nach féidir ómós a thabhairt gan ball choirp áfach? Ach is cosúil nach mbaineann suaimhneas síoraí le corpáin.

Is aisteach na nósanna a bhíonn ag dreamanna cráifeacha difriúla timpeall an domhain.
Cuireann cuid acu drithlíní fuachta liom.

An Gaeilgeoirín Gleoite

2010-07-02T09:58:00.006-04:00

Féach, tá aingeal na n-aingeal inár measc! Is í an gaeilegeoirín is óige i NYC , (chomh fada agus is eol domsa.) Is í Nora, iníon Mháire Haslam agus Tom Abernathy. Tháinig sí ar an saol ceithre sheachtain ó shin agus forbhfáilte roimpi óna deartháir Liam, a tuismitheoirí agus an domhan mór. Tá sí sásta leis an saol go dtí seo, cé nach bhfuil mórán ráite aice faoi go fóill, agus tá sí ag súil go mór, a deirtear liom, lena laethanta saoire in Éirinn i gceann cúpla seachtain.
Cad atá os comhair na hainnire seo ar bhóthar an tsaoil? Gach beannacht agus breáthacht.

Oileán a'Cheo

2010-06-29T12:07:00.007-04:00

(Glac Daithi MacLochlann an pictiúr seo atá thuas)

Cuid againn
(Brú ar an bpictúir chun teacht ar cheann níos mó.)

D’fhreastail timpeall 35 ar an gcomhdháil seo, uimhir fhiúntach dar liom agus í lonnaithe ar Oileán a’Cheo. Bhí an coláiste, Sabhail Mór Ostaig (SMO) foirfe mar ionad comhdhála agus bhí an aimsir ar fheabhas ar fad; tuige nach mbeadh tréimhse thairbheach againn agus bhí. Bhí sé soiléir ón gcéad teacht le cheile go mbeadh buntáistí le fáil, bhog gach éinne mar fhéileacáin ó dhuine go duine ag cur in aithne go cairdiúil i seomra ard síleáil an oíche sin fad is a bhí solas claonta na gréine ag nigh lár an fhoirgnimh trí na fallaí arda ghloine. Bhí drogall uirthi slán a fhágáil linn agus lean sí ag sá a gathanna solais go ceanúil orainn go dtí beagnach meán oíche!

Tá a fhios ag cách le suim sna teangacha ceilteacha go bhfuil ceangal eatarthu le fréamhacha sna cianta ó shin. Is minic a cheaptar nach bhfuil mórán a gceanglaítear inniu iad… sin le rá níl mórán idir Gaeilge na hAlban, Manannais agus ár dteanga féin agus níl sé deacair cumarsáide a dhéanamh leo le cheile. Tá difríocht i bhfad níos mó idir an teanga Ghaeilge agus teanga na Breataine Bige, Breatnais, mar shampla, ach ó thaobh struchtúir bíonn cosúlachtaí móra ann, ana shuimiúil dar liom, anois is arís tagtar ar fhocal díreach mar a atá sé i nGaeilge. Ach an í an ceangal is mó eatarthu an lá atá inniu ann ná brú an Bhéarla, teanga gnó an domhain, anseo san iarthar ar a laghad? Tagann na ceisteanna céanna aníos arís is arís eile; an bhfuil todhchaí againn dár dteangacha? An mairfidh siad ar chor ar bith taobh amuigh a bpobal cúng; oileáin teangan, scoite go maith ó cheile. An bhfuil teanga leannán mar shampla, agus teanga na máithreacha agus a mamailínigh ag laghdú? Cad í teanga an tachráin agus é ag sobaláil go sona ag an doirteal cistine? An féidir Marketing Principles a chur i bhfeidhm i gcásanna chomh gar dár gcroithe agus, ag an am céanna, cásanna atá chomh gar do chroí na teanga, an n-oibríodh ceardlanna? An fiú a bheith imníoch faoi na ceisteanna beaga seo?

Mo Cheann Scríbe...Oileán a ‘Cheo (cuid a h aon)

2010-06-22T11:11:00.005-04:00

Chaith mé ceithre lá in Oileán a ‘Cheo le déanaí ag freastal ar an gcomhdháil bliantúil faoi choimirce NAACLT. Ní raibh mé riamh ar Oileán a ‘Cheo, ach chuala mé cúpla uair gan a bheith ag súil le haimsir maith, ar ndóigh… ba leid í ainm na hOileáin. Chuireas balcaisí de gach saghas sa mhála, buataisí agus cúaráin san áireamh. Ar aghaidh liom ó aerfort Bhaile Átha Cliath go Glaschú luath sa mhaidin, bhí ionadh orm ar dtús leis na sluaite san Aerfort; cá rabhadar go léir ag dul ar a sé a chlog ar maidin? Bhí sé plódaithe!! Línte fada anseo is ansiúd…Páistí beaga agus brach fós ina súile beaga acu, cuid acu i mbaclainn a dtuismitheoirí, cuid eile acu sna buggies, na créatúir....tuismitheoirí faoi bhrú, fuadar fúthu…..

D’imigh m’eitilt féin ar a seacht agus bhíos in Albain roimh a hocht. Bhí sé fuar agus fliuch ansin, gruama fiú. Bhíos réidh chun bhóthair roimh a naoi ach léarscáil uaim. Bhí mo threoracha Google agam ar ndóigh ach is duine seanaimseartha mé; is maith liom fíor léarscáil agus pictiúir ceart den turas agus gach rud ar an tslí os mo chomhair a bheith i mo lámh agam. (Níos fearr a rá b’fhéidir gur duine radharcach mé nó amharcach mé in ionad sean-nósach nó seanaimseartha... ;) Ach níor éirigh liom teacht ar léarscáil san Aerfort Glaschú. Ní raibh ceann ar fáil áit ar bith, níor cheapas go mbeadh an fhadhb seo agam ar chor ar bith. Bhailigh mé liom ar an mbóthar agus mo mhuinín i nGoogle amháin, agus an ghrian, cé go raibh síse lag go leor. D’éirigh liom teacht ar léarscáil i siopa beag agus mé cúpla uair nó mar sin ar an mbóthar ó thuaidh. Bhí gach rud faoi smacht ansin, bhíos in ann an turas a fheiscint i gceart, cinntí a dhéanamh faoi shosanna srl. Le sin glan an spéir, tháinig an ghrian ar chuairt ceart agus d’fhan sí in éineacht liom.

Rinne mé an cinneadh, tar éis teacht ar mo chara léarscáile, mo threoracha Google a thréig agus in ionad dul chuig an droichead go hOileán a ‘Cheo, roghnaíos an bád farantóireachta. Rogha iontach ab ea í, ní hamháin ó ba thráthnóna álainn a bhí ann ach nár bhuaileas le cairde ar an gcaladh i Mallaig! Donncha Ó Coinn ó NJ ar dtús, ansin John Morrissey ó CA, ansin muintir Prys ón Bhreatain Bheag. Aoibh mhaith ar gach aon duine agus sinn go léir ar eachtra eile le chéile…

Cupla focal i mBearla Inniu, an 16ú lá de mhí an Mheitheamh

2010-06-16T15:56:00.005-04:00

Ulysees - (Ithaca) le James Joyce
(maidir leis an ngaol idir na Giudaigh, na Gael agus a dteangacha)

What points of contact existed between these languages and between the peoples who spoke them? The presence of guttural sounds, diadritic aspirations,epenthetic and servile letters in both languages: their antiquity, both having been taught on the plain of Sinar 242 years after the deluge in the seminary instituted by Fenius Farsaigh, descendant of Noah, progenitor of Ireland: their archaeological, genealogical, hagiographical, exegetical, homiletic, toponomastic, historical and religious literatures comprising the works of rabbis and culdees, Torah, Talmud ( Mischna and Ghemara), Massor, Pentateuch, Book of the Dun Cow, Book of Ballymote, Garland of Howth, Book of Kells: their dispersal, persecution, survival and revival: the isolation of their synagogical and ecclesiastical rites in ghetto (S. Mary’s Abbey) and masshouse( Adam and Eve’s tavern) the proscription of their national costumes in penal laws and Jewish dress acts: the restoration in Chanah David of Zion and the possibility of Irish political autonomy or devolution.

Ailleacht agus Deistin

2010-06-06T05:13:00.006-04:00

Taim in Eirinn le se la anuas anois. Ta cuma deas ar gach aon rud agus gach aon duine de bharr na haimsire iontach..... ta si grianmhar agus tirim. Thainig an Samhradh liomsa i mbliana.... Inniu ta gaoth bog ag luascadh go mall tri na sceacha agus na crainn, ein ag canadh os comhair na fuinneoige oscailte mo sheomra anseo. Ta se ciuin ce go bhfuil analacht na cathrach le chloisint taobh thiar gach rud eile; ...sleamhnain na gcarr sa chulra, ag teacht, ag dul thar an tigh agus ansin ag imeacht, anois is aris anail nios geara; gluaisrothar! Ach ni chuireann siad isteach ar na hein, no ar na blathanna anseo.

Ach a chairde, ta oraibh a bheith laidir chun feachaint ar chostas na hola.

Ceasadh na Neamhchiontach.

Thar n-ais ó Phortland na Fearthainne!

2010-05-30T10:59:00.006-04:00

Mise, Kate, Ger, Imelda, Bob agus Lucy tar éis lóin ollmhór san Otis Cafe, Otis Junction, Oregon.

Oh… Nua Eabhrac is maith liom d’aer te tirim.
Tá rud éigin cearr liom gan dabht mar nuair a théim go Éirinn bíonn éadaí de gach sórt liom, i ndáiríre, is minic a bhíonn níos mó ná ceithre shéasúr i seachtain amháin ansin……ní bhíonn a fhios agat riamh agus tuigim é sin. Ach aon uair a bhím i bPortland cuireann an aimsir ionadh orm. Bhí sé fuar agus fliuch an uair seo…ana fhuar agus bhí srón dhearg orm de dheasca an fhuachta! Ach is dream gealgháireach dearfach iad na Portlandaigh…ní chuireann an aimsir fhliuch isteach orthu ar chor ar bith mar níl dul as. Bíonn aoibh mhaith orthu i gcónaí agus bíonn siad bródúil as a gcathair ghlas, dúradh liom gurb í an chathair is glasa sa tír seo. Úsáideann cuid mhaith, idir óg is aosta, rothair, bíonn margaí na bhfeirmeoirí le feiscint anseo is ansiúd….. bíonn an tseirbhís iompair saor in aisce i lár na cathrach, agus níos mó ná aon rud eile tá suim acu sa teanga Ghaeilge! Bhí timpeall seasca daoine páirteach sa Lá na Gaeilge 2010 faoi stiúir Bob de Burca, Aislinn Adams, Ger Killeen agus a gcoiste agus bhaineadar go léir an taitneamh as an teacht le cheile, mise in a measc.

Aréir

2010-05-15T13:29:00.003-04:00

Béile breá blasta
Oíche iontach cheoil

Seomra leanna lán
Comhluadar cainteach cairdiúil
Clabaireacht is cogarnach
Tréimhse thairbheach thaitneamhach
Faraoir - ghearrshaolach ghairid!

Imeacht ar luas lasrach
Cosa meara
Cuisle phreabarnach
Gearranálach géarchéimeach!

Fead ghéar
Soilse gealánacha!
Clampar cleatráil caismirteach.

Osna faoisimh
An traein deireanach arís
Oíche eile i NYC

Ochón na maidine

Lá dar Saol.....

2010-04-30T09:34:00.003-04:00

Bhuel, bhí an lá na Gaeilge in Iona College, Coláiste Í, ar fheabhas. Féach orainn thuas, nach breá an cuma atá ar an dream? Scata daoine gealgháireach a bhí ann agus aoibh mhaith ar chách ó thús go deireadh an lae. Bhí caoga páirteach agus cé go raibh múinteoir amháin, Caoimhe Ní Bhaoill, gafa in Éirinn de dheasca an bholcáin d’éirigh linn. Déarfainn gur oibrigh gach duine sa phictiúr seo ar mhaithe an lae i slite difriúla, go mór mhór Úna bean Mhic Giolla Chuddy, Eibhlín Zurell, Muiris Ó Bric, Bernadette agus Seán Ua Bhrudair, Rath de Houst, Donncha Ó Cuinn, Naomi McCooe, Máire Áine Swords, Seán Feeney, Marianne Mc Shane agus Art Hughes. Tugadh carn mór duaiseanna dúinn le haghaidh an chrannchuir ag deireadh an lae, agus bhí ár siamsa go hiontach ar fad le beagnach gach duine páirteach; go raibh míle maith agaibh. Tuilleadh pictiúir anseo, buí ar ndoigh le Megan Grieves.

Lá na Gaeilge

2010-04-15T18:52:00.002-04:00

Ná Déan Dearmad a Chairde

Lá na Gaeilge 2010
a day of immersion in the
Irish Language
for all enthusiasts; beginners,
continuing students, those who would like to
rediscover their language and
fluent speakers.
Sunday, April 18th
9:45 AM - 5:00 PM
$50
includes breakfast and lunch
10th Annual Lá na Gaeilge
in Westchester NY
Location 2010
IONA College
North Avenue, New Rochelle NY

further information, brochure or to register call
Hilary Mhic Suibhne (914) 276-0412
www.thehedgeschool.blogspot.com
or email: thehedgeschool@gmail.com

Ar Thóir na bhFocal

2010-04-07T11:08:00.004-04:00

Ó a chairde, is fiú taisteal i gcomhluadar an tAthair Duinnín, laoch mór na bhfocal, ar bhóthar na teanga i gcarráiste a fhoclóra.
Má osclaíonn tú an leabhar beannaithe seo, Foclóir Gaeilge agus Béarla, ar aon leathanach ar bith ní fada go bhfuil leathuair imithe uait agus tú sáite go smior leis an tóir. (ní hamháin tóir na bhfocal ach tóir nathanna cainte chomh maith.)
Is mó spraoi a bhíodh ag dream áirithe, gan ainm a insint anseo, leis an leabhar seo roinnt bliana ó shin agus iad ag iarraidh teacht ar freagraí ceisteanna móra domhanda. Ní gá sa ghníomh dáiríre seo ach ceist fhánach dhomhain a rá os ard os comhair cách sa chomhluadar… ansin an leabhar a oscailt ar leathanach fánach,….do mhéar a chur gan féachaint ar áit fhánach ar an leathanach sin agus hurla! Beidh freagra agat! Más buan mo chuimhne do bhí gaol nach beag idir fíon agus feiliúnacht na freagraí…

Anois is féidir taisteal ar aghaidh leis an Athair Duinnín ar bhealach eile, trí shamhlaíocht Biddy Jenkinson. Seo linn óna peann uasal le déanaí “An t Athair Pádraig Ó Duinnín- Bleachtaire” (Coiscéim) agus is mór is fiú an turas céanna. Sraith ghearrscéalta ataí gceist sa leabhar seo ina réitíonn an laoch gach saghas mistéire agus mioscaise fad is a bhíonn sé ar thóir focail dá fhoclóir mór le rá.
Táim leath trí an leabhar anois agus ag baint an-taitneamh as… Feicim an tAthair D agus é ag spaisteoireacht timpill Baile Átha Cliath ar nós Leopold Bloom. Ní bheadh ionadh orm má bhuaileann siad le cheile i scéal éigin…. Déarfainn go réiteodh siad go breá le cheile agus, ó ba rud é gur rith na mná chomh mór sin leis an Duinníneach, ní bheadh aon alltacht ormsa é a fheisint ag ól tae uair éigin le Molly!!

Molaim go mór an leabhar seo. Tá saibhreas na Gaeilge ann, ní nach ionadh agus é le Biddy Jenkinson, tá nathanna cainte agus logainmneacha go leor le fáil ann agus comhrá spleodrach beoga chomh maith. Tá scil ag an údar an léitheoir a mhealladh isteach sna scéalta go gasta le mionrudaí a chuireann snas agus blas ar gach aon carachtair……bítear aithne orthu go tapaigh, ar a gcúlra, ar a meonta agus tuigtear gan mhoill tuairim an Duinnínigh fad is a bhíonn sé ag bailiú na fíricí.
Is maith liom an clúdach chomh maith agus sinn ag bogadh chuig laethanta leabhar leictreonaice!

Beidh seans tuilleadh eolais a fháil faoin leabhar seo ag teacht le cheile Club Leabhar Nua Eabhrac, Dé Sathairn 10ú Aibrean ag Lárionad Éireannach Nua Eabhrac, LIC ar a 2 i.n.

Bígí Linn, fáilte roimh gach duine le suim sa Ghaeilge.

An maidin chéanna sin, pléifidh an leabhar ar chlár raidío, “Míle Fáilte”, ar WFUV, 90.7 FM
le Séamas de Bláca.

Bígí ag éisteacht!

Teastas Eorpach na Gaeilge

2010-04-03T18:40:00.001-04:00

Ná déan dearmad go bhfuil seans teastas na Gaeilgea bhaint amach anseo i Nua Eabhrac ar leibhéal A1 agus ar leibhéal A2 trí an córas seo www.teg.ie. Ach, má bhíonn suim agat cuir an iarratas isteach gan mhoill….! Tá an spriocdháta thart cheana féin ach cúpla lá breise againn.
Féach ar Bhealtaine anseo.

Nuala ar Cuairt.

2010-03-30T09:43:00.001-04:00

Bhí oíche bhreá againn le déanaí i Nua Eabhrac. Tháinig Nuala Ní Dhomhnaill anseo ar cuairt, thug sí léacht faoi a saol agus a saothar agus léigh sí roinnt filíochta as a bailiúchán is déanaí. Bhí sí ina h-aoi chainteoir ag ócáid i ndil chuimhne ar Barra Ó Donnabháin, a bhí ina mhúinteoir na Gaeilge agus cara na teanga anseo i Nua Eabhrac ó lár na 1970dí go dtí a bhás ar aois óg (61) cúpla bliain ó shin.

Bhain Barra céim amach i nGaeilge agus Laidin i gColáiste na hollscoile, cathair chorcaí, áit a raibh Seán Ó Tuama mar ollamh aige. Bhog sé go Meiriceá agus é ina fhear óg i 1963, go Texas ar dtús, agus lean sé ag staidéar ansin ar stair na tíre seo, ansin chas sé a aghaidh ar Nua Eabhrac agus d’éirigh suim ann i gcúrsaí teileachumarsáide agus ríomheolaíocht. Fad is a bhí a shaol ag dul ar aghaidh coimeád Barra teagmháil teann ar an teanga. Dúirt sé” Ar feadh an ama mhair suim sa teanga dhúchais ionam agus thosníos ag scríobh chun a thaisbeáint don domhan mór go bhfuil teanga ársa dár gcuid féin againn”
Thosnaigh sé ag scríobh an t-alt seachtainiúil sa nuachtáin The Echo agus scríobh se in irisleabhar Chomhaltas Ceoltóirí Éireann, Treoir, chomh maith. Scríobh sé i Saol agus i bhFoinse chomh maith .
Thosnaigh sé ag múineadh na Gaeilge ina dtigh féinig agus ag freastal ar deireadh seachtainí na Gaeilge leis an ngluaiseacht Daltaí na Gaeilge. Bhí sé cairdiúil le Séamas de Bláca agus ní fada go raibh sé ag léamh píosa Gaeilge gach seachtain ar chlár raidió Shéamais Míle Fáilte ar WFUV.
Nuair a d’éirigh sé as an bpost i 2001 bhí plean aige díriú níos mó ar an teanga agus ar an gceol, agus ar na héanlaith…. Ach mar a tharla ní raibh mórán ama fágtha aige sult a bhaint as an saol leis an am saor breise a bhí aige.

Ba dhuine gealgháireach é Barra, bhí féith grinn go smior ann….agus bhí an cleas aige go raibh se in ann sult a bhaint as gach aon rud, mar sin bhain daoine taitneamh as a chomhluadar. …agus chonacthas an sult nach beag a bhain sé as an teanga, Bhíodh sé ag iarraidh daoine a chur chun cainte í gcónaí, agus ag an am céanna bhí ana shuim aige sa ghramadach; bhíodh an nós aige teacht ar sean slite rud a rá agus ansin úsáid a bhaint astu agus béarlachas a sheachaint. Nuair a d’imigh Barra ar slí na fírinne i mí Iúil 2003 (mar a tharla ar an 12ú lá) thug a bhean cheile Delia thar n-ais go Leap uí Dhonnabháin in iarthar chorcaí é agus is ansin atá an bheirt acu curtha anois. Thug Delia ana thacaíocht do Bharra as a chuid geáitsí maidir leis an teanga, níor chuir sé isteach uirthi nuair a bheadh slua ina teach agus iad uile ag labhairt na Gaeilge cé nach raibh mórán Gaeilge aicise. Bhí sí bródúil as saothar a grá geal. Fágadh a bhás ana uaigneach í ach do bhí sí dearfach agus bhain sí taitneamh as féachaint siar agus a bheith ag caint faoi. D’éirigh sise tinn le ailse san earrach 2008, agus fuair sí bás roimh na Nollag seo chaite, ní raibh sise ach trí scór is dhá bliana d’aois.
Níor bhuail Nuala Ní Dhomhnaill le Barra riamh ach do chuala sí faoi ó chairde agus gaol aici a raibh aithne acu air. Bhí meas nach beag aige ar a cuid saothar. Bhí seans agam labhairt léi ag deireadh an lae agus bhaineas taitneamh as sin, is léir go bean í a bhaineann súp as an saol, mar a bhíodh Barra féin. Thugamar fé deara go rabhamar ar an ard scoil céanna, Cnoc na Labhras í gcathair Luimnígh, ní ag an am céanna áfach. Tá cur síos an deas ag Breandán Keane anseo faoin oíche bhreá sin le Nuala le spiorad Bharra ag snámh inár measc.

Thar n-ais i Nua Eabhrac

2010-03-23T09:47:00.002-04:00

D’imigh mé breis agus seachtain ó shin, sa bhfearthainn fhiáin, tháinig mé thar n-ais inné, an fearthainn fhiáin céanna ag feitheamh orm anso…deirtear liom go thug an ghrian cuairt ar Nua Eabhrac agus mé ar seachrán….
rud amháin atá fior: bíonn mo chiall ar seachrán uaim leis an aimsir seo.

An Domhan Breac / The Speckled World: The World of the Modern Irish Language Writer.

2010-03-10T17:44:00.006-05:00

Anois is arís iarradh orm filíocht a léamh, is aoibhinn liom filíocht mar sin bím lán sásta é a dhéanamh. Ní bhaineann ach fadhb amháin leis: Cén ceann a roghnú? Tá an t-uafás againn sa Ghaeilge agus is minic a bhíonn sé deacair ceann a roghnú.
Abair sé bliana ó shin sílim chuir mé féin agus cara liom, Úna, tráthnóna filíochta le chéile san Earrach inár gceantar féinig, i dtigh Úna. Scaipeamar an focal lenár gcairde idir na Gaeilgeoirí agus iad gan Ghaeilge, agus sa deireadh chaitheamar tráthnóna iontach le chéile ag léamh filíochta, ag caint faoi fhilíocht go ginearálta - sean fhilíocht, filíocht nua aimseartha - idir Gaeilge agus Béarla, ó phinn scríbhneoirí mór le rá agus ó phinn daoine gan cáil agus ó phinn daoine a bhí i láthair chomh maith. Mar a tharla bhí beirt fhile proifisiúnta inár measc an tráthnóna sin, duine amháin acu a oibríonn sa Ghaeilge, Cathal Ó Searcaigh, agus an duine eile sa Bhéarla, Billy Collins, ach ní rabhadar ann ach mar sinn uile, daoine le suim i bhfilíocht bailithe le chéile i gcomhair comhrá. Bhí timpeall cúigear duine déag ann an lá sin agus léigh gach duine againn píosa nó dhó. Bhí an ócáid go breá agus dúirt an dream gan Ghaeilge nár chuir an easpa teangan isteach orthu , bhíodar in ann taitneamh a bhaint as na bhfocail féin, gluaiseacht agus rithim srl. . Bhí fíon go flúirseach agus bia simplí blasta againn chomh maith snas a chur ar an ócáid.

Ar aon nós thar n-ais go dtí croí an scéilín seo, is é Trén bhfearann Breac le Colm Breathnach ceann de na dánta a roghnaím go minic mar déanann sé cur síos ar saol dhuine a bhíonn idir dhá shaol, agus tuigim go mór é sin. Is í Ceist na Teangan le Nuala Ní Dhomhnaill ceann eile a roghnaím má bhím os comhair mic léinn mar sílim go dtugann an dán sin dóchas d’fhoghlaimeoirí, gur fiú an teanga a fhoghlaim, go bhfuil sí tábhachtach agus gur obair an tsaoil atá ann.

An deireadh seachtaine seo braithim go bhfuil mo smaointe ag comhchlaonadh….. Beidh Nuala Ní Dhomhnaill ag tabhairt léachta leis an teideal “An Domhan Breac / The Speckled World: The World of the Modern Irish Language Writer.” Is é seo an ócáid bhliantúil I ndíchuimhne ar Bharra Ó Donnabháin.
Beidh an léacht seo ar siúil ar a 7 iar nóin, i Glucksman Ireland House.
One Washington Mews, NYNY 1003 (ascaill a cúig agus sráid a hocht)
Beidh fáilte romhat.

Cuir suíochán in áirithe, glaoch ar 212-998-3950 (option 3) nó rphost ireland.house@nyu.edu. Tuilleadh eolais anseo.

An tSeachtain seo Chaite

2010-03-05T08:23:00.005-05:00

Bhí an tseachtain seo chaite suimiúil. Mar a luaigh mé bhí cúpla imeacht ar siúil. Ar dtús an oíche sin sa chonsalacht a luaigh mé cheana, roinnt pictiúr anseo. Bhí dream maith i láthair, déarfainn timpeall 70, agus chuir Breandán agus a bhean chéile, Carmel fáilte mhór roimh gach éinne mar is gnách. Bhí cúpla focal ón leas-chonsal, Breándán ansin ón aire Dara Caleary ansin ó Phádraig Ó Cearúil, mé féin, amhrán ó Art Hughes agus ansin thug Carmel ról Eibhlín Dhubh Ní Chonaill agus í ag caoineadh ar a grá Art…..

Failtiú roimh an Teastas Eorpach na Gaeilge a bheidh ar siúl i mbliana i New York University a bhí i gceist agus bhaineamar uile sult as an teacht le cheile.

Ansin faraoir, bhuail stoirm sneachta isteach orainn an lá dár gcionn agus le dhá throigh den stuif bán i New Rochelle ní raibh an tarna suíochán sa bhuaile againn- bhí orainn ár Lá na Gaeilge 2010 a chur ar ceal. Aithníodh an díomá i nguthanna na daoine ar an bhfón tráthnóna an Aoine gruama sin ach ní raibh dul as… Táim ag iarraidh leis an gcoláiste teacht ar dáta eile a bheadh oiriúnach agus tá súil agam go mbeidh sé socraithe taobh istigh seachtain nó dhó.

Spraoi agus an Teanga.

2010-02-18T08:34:00.003-05:00

Bhí spraoi ag muintir na teanga i Nua Eabhrach le déanaí. Ar dtús bhí breis agus céad daoine bailithe le chéile in Esopus, Nua Eabhrac ag deireadh seachtaine na Gaeilge curtha le chéile ag Daltaí na Gaeilge. D’fhan na múinteoirí lá amháin breise I gcomhair ceardlann na múinteoirí agus bhí Eithne Ní Ghallchobhair inár measc mar stiúrthóir na ceardlainne i mbliana. Bhuaileas léi don chéad uair in Oideas Gael roinnt bliana ó shin. Is múinteoir den scoth í Eithne agus bíonn sí ag teagasc ranga ag Oideas Gael i nGleann Cholm Cille. Tá sí mar eagarthóir ar an bhFoclóir na Nua-Ghaeilge le hAcadamh Ríoga na hÉireann, agus ina ball de Choimisiún na Logainmneacha chomh maith. Tá a lán eolais aici ar an mbéaloideas a bailíodh sna tríochaidí in Éirinn. Scríobh Eithne a teastas ar Scileanna Praiticiúla do Theagascóirí Oideachais Aosaigh.
Tá leabhar nua scríofa aici "Enjoy Irish!" ag teagasc Gaeilge le ról gníomhaíochtaí, srl. Tá an leabhar seo dírithe ar an fhoghlaimeoir fásta. Tá béim leagtha ar an Ghaeilge chomhráiteach agus ar mhínithe soiléire ar an ngramadach. Tá ceachtanna simplí ann, cartúin agus Dlúdhiosca le cainteoirí dúchais.
Ansin bhí teacht le chéile ag Club Leabhar Nua Eabhrac oíche Dé Máirt le seoladh leabhar Mháirtín Ó Muilleoir, faraoir ní rabhas féin in ann dul de dheasca coimhlint oibre …tá sé ráite gur bhain cách taitneamh as. Tagann Máirtín go Nua Eabhrac go rialta agus ní theipeann sé riamh tacaíocht a thabhairt d’imeachtaí teangan chomh fada agus is féidir leis… mar a luaigh sé ina bhlog féin “Ábhair iontais an Ghaeilge atá á labhairt an lá atá inniu ann i Nua Eabharc, tá an athbheochan abhus ina dhíol ionspioráide ag duine ar bith ar mó leo an teanga Ghaeilge. Leoga, díreach mar spreag an athbeochan i mBéal Feirst glún TG4, tá éacht Ghaeilgeoirí Mheiriceá ag gríosadh lucht na Gaeilge in Éirinn chun tosaigh.“ Tuilleadh anseo

Ná déan dearúd go bhfuil cúpla rud suimiúil ar siúil an tseachtain seo chugainn:
1. Lá na Gaeilge in Iona College Dé Sathairn an 27ú.
2. Fáiltiú sa Chonsalacht Dé Céadaoin 5 30 – 7 30 i gcomhair cách le suim a chumas sa teanga a fheabhsú. Féach ar www.teg.ie agsu bí linn oiche Dé Chéadaoin.

Ba mhór ag an Leas Ard-Chonsal, Breandán Ó Caollaí, agus a bhean, Carmel Callan, tú a bheith linn ag an Ard-Chonsalacht d’oíche shiamsaíochta ag a sheolfar Teastas Eorpach na Gaeilge 2010 i gcomhpháirt le Glucksman Ireland House NYU.

Dé Céadaoin 24 Feabhra 2010/February 24^th 5.30-7.30 pm

Deputy Consul General, Breandán Ó Caollaí, and his wife, Carmel Callan, invite you to a cultural evening at which the European Certificate Irish Language 2010 will be launched in association with Glucksman Ireland House.

RSVP
marie.reilly@dfa.ie

(212) 319-2554