Cupla focal i mBearla Inniu, an 16ú lá de mhí an Mheitheamh

Ulysees - (Ithaca) le James Joyce
(maidir leis an ngaol idir na Giudaigh, na Gael agus a dteangacha)

What points of contact existed between these languages and between the peoples who spoke them? The presence of guttural sounds, diadritic aspirations,epenthetic and servile letters in both languages: their antiquity, both having been taught on the plain of Sinar 242 years after the deluge in the seminary instituted by Fenius Farsaigh, descendant of Noah, progenitor of Ireland: their archaeological, genealogical, hagiographical, exegetical, homiletic, toponomastic, historical and religious literatures comprising the works of rabbis and culdees, Torah, Talmud ( Mischna and Ghemara), Massor, Pentateuch, Book of the Dun Cow, Book of Ballymote, Garland of Howth, Book of Kells: their dispersal, persecution, survival and revival: the isolation of their synagogical and ecclesiastical rites in ghetto (S. Mary’s Abbey) and masshouse( Adam and Eve’s tavern) the proscription of their national costumes in penal laws and Jewish dress acts: the restoration in Chanah David of Zion and the possibility of Irish political autonomy or devolution.

Ailleacht agus Deistin

Taim in Eirinn le se la anuas anois. Ta cuma deas ar gach aon rud agus gach aon duine de bharr na haimsire iontach..... ta si grianmhar agus tirim. Thainig an Samhradh liomsa i mbliana.... Inniu ta gaoth bog ag luascadh go mall tri na sceacha agus na crainn, ein ag canadh os comhair na fuinneoige oscailte mo sheomra anseo. Ta se ciuin ce go bhfuil analacht na cathrach le chloisint taobh thiar gach rud eile; ...sleamhnain na gcarr sa chulra, ag teacht, ag dul thar an tigh agus ansin ag imeacht, anois is aris anail nios geara; gluaisrothar! Ach ni chuireann siad isteach ar na hein, no ar na blathanna anseo.

Ach a chairde, ta oraibh a bheith laidir chun feachaint ar chostas na hola.

Ceasadh na Neamhchiontach.

Thar n-ais ó Phortland na Fearthainne!

Mise, Kate, Ger, Imelda, Bob agus Lucy tar éis lóin ollmhór san Otis Cafe, Otis Junction, Oregon.

Oh… Nua Eabhrac is maith liom d’aer te tirim.
Tá rud éigin cearr liom gan dabht mar nuair a théim go Éirinn bíonn éadaí de gach sórt liom, i ndáiríre, is minic a bhíonn níos mó ná ceithre shéasúr i seachtain amháin ansin……ní bhíonn a fhios agat riamh agus tuigim é sin. Ach aon uair a bhím i bPortland cuireann an aimsir ionadh orm. Bhí sé fuar agus fliuch an uair seo…ana fhuar agus bhí srón dhearg orm de dheasca an fhuachta! Ach is dream gealgháireach dearfach iad na Portlandaigh…ní chuireann an aimsir fhliuch isteach orthu ar chor ar bith mar níl dul as. Bíonn aoibh mhaith orthu i gcónaí agus bíonn siad bródúil as a gcathair ghlas, dúradh liom gurb í an chathair is glasa sa tír seo. Úsáideann cuid mhaith, idir óg is aosta, rothair, bíonn margaí na bhfeirmeoirí le feiscint anseo is ansiúd….. bíonn an tseirbhís iompair saor in aisce i lár na cathrach, agus níos mó ná aon rud eile tá suim acu sa teanga Ghaeilge! Bhí timpeall seasca daoine páirteach sa Lá na Gaeilge 2010 faoi stiúir Bob de Burca, Aislinn Adams, Ger Killeen agus a gcoiste agus bhaineadar go léir an taitneamh as an teacht le cheile, mise in a measc.

Aréir

Béile breá blasta
Oíche iontach cheoil

Seomra leanna lán
Comhluadar cainteach cairdiúil
Clabaireacht is cogarnach
Tréimhse thairbheach thaitneamhach
Faraoir - ghearrshaolach ghairid!

Imeacht ar luas lasrach
Cosa meara
Cuisle phreabarnach
Gearranálach géarchéimeach!

Fead ghéar
Soilse gealánacha!
Clampar cleatráil caismirteach.

Osna faoisimh
An traein deireanach arís
Oíche eile i NYC

Ochón na maidine

Lá dar Saol.....

Bhuel, bhí an lá na Gaeilge in Iona College, Coláiste Í, ar fheabhas. Féach orainn thuas, nach breá an cuma atá ar an dream? Scata daoine gealgháireach a bhí ann agus aoibh mhaith ar chách ó thús go deireadh an lae. Bhí caoga páirteach agus cé go raibh múinteoir amháin, Caoimhe Ní Bhaoill, gafa in Éirinn de dheasca an bholcáin d’éirigh linn. Déarfainn gur oibrigh gach duine sa phictiúr seo ar mhaithe an lae i slite difriúla, go mór mhór Úna bean Mhic Giolla Chuddy, Eibhlín Zurell, Muiris Ó Bric, Bernadette agus Seán Ua Bhrudair, Rath de Houst, Donncha Ó Cuinn, Naomi McCooe, Máire Áine Swords, Seán Feeney, Marianne Mc Shane agus Art Hughes. Tugadh carn mór duaiseanna dúinn le haghaidh an chrannchuir ag deireadh an lae, agus bhí ár siamsa go hiontach ar fad le beagnach gach duine páirteach; go raibh míle maith agaibh. Tuilleadh pictiúir anseo, buí ar ndoigh le Megan Grieves.

Lá na Gaeilge

Ná Déan Dearmad a Chairde

Lá na Gaeilge 2010
a day of immersion in the
Irish Language
for all enthusiasts; beginners,
continuing students, those who would like to
rediscover their language and
fluent speakers.
Sunday, April 18th
9:45 AM - 5:00 PM
$50
includes breakfast and lunch
10th Annual Lá na Gaeilge
in Westchester NY
Location 2010
IONA College
North Avenue, New Rochelle NY

further information, brochure or to register call
Hilary Mhic Suibhne (914) 276-0412
www.thehedgeschool.blogspot.com
or email: thehedgeschool@gmail.com

Ar Thóir na bhFocal

Ó a chairde, is fiú taisteal i gcomhluadar an tAthair Duinnín, laoch mór na bhfocal, ar bhóthar na teanga i gcarráiste a fhoclóra.
Má osclaíonn tú an leabhar beannaithe seo, Foclóir Gaeilge agus Béarla, ar aon leathanach ar bith ní fada go bhfuil leathuair imithe uait agus tú sáite go smior leis an tóir. (ní hamháin tóir na bhfocal ach tóir nathanna cainte chomh maith.)
Is mó spraoi a bhíodh ag dream áirithe, gan ainm a insint anseo, leis an leabhar seo roinnt bliana ó shin agus iad ag iarraidh teacht ar freagraí ceisteanna móra domhanda. Ní gá sa ghníomh dáiríre seo ach ceist fhánach dhomhain a rá os ard os comhair cách sa chomhluadar… ansin an leabhar a oscailt ar leathanach fánach,….do mhéar a chur gan féachaint ar áit fhánach ar an leathanach sin agus hurla! Beidh freagra agat! Más buan mo chuimhne do bhí gaol nach beag idir fíon agus feiliúnacht na freagraí…

Anois is féidir taisteal ar aghaidh leis an Athair Duinnín ar bhealach eile, trí shamhlaíocht Biddy Jenkinson. Seo linn óna peann uasal le déanaí “An t Athair Pádraig Ó Duinnín- Bleachtaire” (Coiscéim) agus is mór is fiú an turas céanna. Sraith ghearrscéalta ataí gceist sa leabhar seo ina réitíonn an laoch gach saghas mistéire agus mioscaise fad is a bhíonn sé ar thóir focail dá fhoclóir mór le rá.
Táim leath trí an leabhar anois agus ag baint an-taitneamh as… Feicim an tAthair D agus é ag spaisteoireacht timpill Baile Átha Cliath ar nós Leopold Bloom. Ní bheadh ionadh orm má bhuaileann siad le cheile i scéal éigin…. Déarfainn go réiteodh siad go breá le cheile agus, ó ba rud é gur rith na mná chomh mór sin leis an Duinníneach, ní bheadh aon alltacht ormsa é a fheisint ag ól tae uair éigin le Molly!!

Molaim go mór an leabhar seo. Tá saibhreas na Gaeilge ann, ní nach ionadh agus é le Biddy Jenkinson, tá nathanna cainte agus logainmneacha go leor le fáil ann agus comhrá spleodrach beoga chomh maith. Tá scil ag an údar an léitheoir a mhealladh isteach sna scéalta go gasta le mionrudaí a chuireann snas agus blas ar gach aon carachtair……bítear aithne orthu go tapaigh, ar a gcúlra, ar a meonta agus tuigtear gan mhoill tuairim an Duinnínigh fad is a bhíonn sé ag bailiú na fíricí.
Is maith liom an clúdach chomh maith agus sinn ag bogadh chuig laethanta leabhar leictreonaice!


Beidh seans tuilleadh eolais a fháil faoin leabhar seo ag teacht le cheile Club Leabhar Nua Eabhrac, Dé Sathairn 10ú Aibrean ag Lárionad Éireannach Nua Eabhrac, LIC ar a 2 i.n.

Bígí Linn, fáilte roimh gach duine le suim sa Ghaeilge.

An maidin chéanna sin, pléifidh an leabhar ar chlár raidío, “Míle Fáilte”, ar WFUV, 90.7 FM
le Séamas de Bláca.

Bígí ag éisteacht!

Teastas Eorpach na Gaeilge

Ná déan dearmad go bhfuil seans teastas na Gaeilgea bhaint amach anseo i Nua Eabhrac ar leibhéal A1 agus ar leibhéal A2 trí an córas seo www.teg.ie. Ach, má bhíonn suim agat cuir an iarratas isteach gan mhoill….! Tá an spriocdháta thart cheana féin ach cúpla lá breise againn.
Féach ar Bhealtaine anseo.

Nuala ar Cuairt.

Bhí oíche bhreá againn le déanaí i Nua Eabhrac. Tháinig Nuala Ní Dhomhnaill anseo ar cuairt, thug sí léacht faoi a saol agus a saothar agus léigh sí roinnt filíochta as a bailiúchán is déanaí. Bhí sí ina h-aoi chainteoir ag ócáid i ndil chuimhne ar Barra Ó Donnabháin, a bhí ina mhúinteoir na Gaeilge agus cara na teanga anseo i Nua Eabhrac ó lár na 1970dí go dtí a bhás ar aois óg (61) cúpla bliain ó shin.

Bhain Barra céim amach i nGaeilge agus Laidin i gColáiste na hollscoile, cathair chorcaí, áit a raibh Seán Ó Tuama mar ollamh aige. Bhog sé go Meiriceá agus é ina fhear óg i 1963, go Texas ar dtús, agus lean sé ag staidéar ansin ar stair na tíre seo, ansin chas sé a aghaidh ar Nua Eabhrac agus d’éirigh suim ann i gcúrsaí teileachumarsáide agus ríomheolaíocht. Fad is a bhí a shaol ag dul ar aghaidh coimeád Barra teagmháil teann ar an teanga. Dúirt sé” Ar feadh an ama mhair suim sa teanga dhúchais ionam agus thosníos ag scríobh chun a thaisbeáint don domhan mór go bhfuil teanga ársa dár gcuid féin againn”
Thosnaigh sé ag scríobh an t-alt seachtainiúil sa nuachtáin The Echo agus scríobh se in irisleabhar Chomhaltas Ceoltóirí Éireann, Treoir, chomh maith. Scríobh sé i Saol agus i bhFoinse chomh maith .
Thosnaigh sé ag múineadh na Gaeilge ina dtigh féinig agus ag freastal ar deireadh seachtainí na Gaeilge leis an ngluaiseacht Daltaí na Gaeilge. Bhí sé cairdiúil le Séamas de Bláca agus ní fada go raibh sé ag léamh píosa Gaeilge gach seachtain ar chlár raidió Shéamais Míle Fáilte ar WFUV.
Nuair a d’éirigh sé as an bpost i 2001 bhí plean aige díriú níos mó ar an teanga agus ar an gceol, agus ar na héanlaith…. Ach mar a tharla ní raibh mórán ama fágtha aige sult a bhaint as an saol leis an am saor breise a bhí aige.

Ba dhuine gealgháireach é Barra, bhí féith grinn go smior ann….agus bhí an cleas aige go raibh se in ann sult a bhaint as gach aon rud, mar sin bhain daoine taitneamh as a chomhluadar. …agus chonacthas an sult nach beag a bhain sé as an teanga, Bhíodh sé ag iarraidh daoine a chur chun cainte í gcónaí, agus ag an am céanna bhí ana shuim aige sa ghramadach; bhíodh an nós aige teacht ar sean slite rud a rá agus ansin úsáid a bhaint astu agus béarlachas a sheachaint. Nuair a d’imigh Barra ar slí na fírinne i mí Iúil 2003 (mar a tharla ar an 12ú lá) thug a bhean cheile Delia thar n-ais go Leap uí Dhonnabháin in iarthar chorcaí é agus is ansin atá an bheirt acu curtha anois. Thug Delia ana thacaíocht do Bharra as a chuid geáitsí maidir leis an teanga, níor chuir sé isteach uirthi nuair a bheadh slua ina teach agus iad uile ag labhairt na Gaeilge cé nach raibh mórán Gaeilge aicise. Bhí sí bródúil as saothar a grá geal. Fágadh a bhás ana uaigneach í ach do bhí sí dearfach agus bhain sí taitneamh as féachaint siar agus a bheith ag caint faoi. D’éirigh sise tinn le ailse san earrach 2008, agus fuair sí bás roimh na Nollag seo chaite, ní raibh sise ach trí scór is dhá bliana d’aois.
Níor bhuail Nuala Ní Dhomhnaill le Barra riamh ach do chuala sí faoi ó chairde agus gaol aici a raibh aithne acu air. Bhí meas nach beag aige ar a cuid saothar. Bhí seans agam labhairt léi ag deireadh an lae agus bhaineas taitneamh as sin, is léir go bean í a bhaineann súp as an saol, mar a bhíodh Barra féin. Thugamar fé deara go rabhamar ar an ard scoil céanna, Cnoc na Labhras í gcathair Luimnígh, ní ag an am céanna áfach. Tá cur síos an deas ag Breandán Keane anseo faoin oíche bhreá sin le Nuala le spiorad Bharra ag snámh inár measc.

Thar n-ais i Nua Eabhrac

D’imigh mé breis agus seachtain ó shin, sa bhfearthainn fhiáin, tháinig mé thar n-ais inné, an fearthainn fhiáin céanna ag feitheamh orm anso…deirtear liom go thug an ghrian cuairt ar Nua Eabhrac agus mé ar seachrán….
rud amháin atá fior: bíonn mo chiall ar seachrán uaim leis an aimsir seo.

An Domhan Breac / The Speckled World: The World of the Modern Irish Language Writer.

Anois is arís iarradh orm filíocht a léamh, is aoibhinn liom filíocht mar sin bím lán sásta é a dhéanamh. Ní bhaineann ach fadhb amháin leis: Cén ceann a roghnú? Tá an t-uafás againn sa Ghaeilge agus is minic a bhíonn sé deacair ceann a roghnú.
Abair sé bliana ó shin sílim chuir mé féin agus cara liom, Úna, tráthnóna filíochta le chéile san Earrach inár gceantar féinig, i dtigh Úna. Scaipeamar an focal lenár gcairde idir na Gaeilgeoirí agus iad gan Ghaeilge, agus sa deireadh chaitheamar tráthnóna iontach le chéile ag léamh filíochta, ag caint faoi fhilíocht go ginearálta - sean fhilíocht, filíocht nua aimseartha - idir Gaeilge agus Béarla, ó phinn scríbhneoirí mór le rá agus ó phinn daoine gan cáil agus ó phinn daoine a bhí i láthair chomh maith. Mar a tharla bhí beirt fhile proifisiúnta inár measc an tráthnóna sin, duine amháin acu a oibríonn sa Ghaeilge, Cathal Ó Searcaigh, agus an duine eile sa Bhéarla, Billy Collins, ach ní rabhadar ann ach mar sinn uile, daoine le suim i bhfilíocht bailithe le chéile i gcomhair comhrá. Bhí timpeall cúigear duine déag ann an lá sin agus léigh gach duine againn píosa nó dhó. Bhí an ócáid go breá agus dúirt an dream gan Ghaeilge nár chuir an easpa teangan isteach orthu , bhíodar in ann taitneamh a bhaint as na bhfocail féin, gluaiseacht agus rithim srl. . Bhí fíon go flúirseach agus bia simplí blasta againn chomh maith snas a chur ar an ócáid.

Ar aon nós thar n-ais go dtí croí an scéilín seo, is é Trén bhfearann Breac le Colm Breathnach ceann de na dánta a roghnaím go minic mar déanann sé cur síos ar saol dhuine a bhíonn idir dhá shaol, agus tuigim go mór é sin. Is í Ceist na Teangan le Nuala Ní Dhomhnaill ceann eile a roghnaím má bhím os comhair mic léinn mar sílim go dtugann an dán sin dóchas d’fhoghlaimeoirí, gur fiú an teanga a fhoghlaim, go bhfuil sí tábhachtach agus gur obair an tsaoil atá ann.

An deireadh seachtaine seo braithim go bhfuil mo smaointe ag comhchlaonadh….. Beidh Nuala Ní Dhomhnaill ag tabhairt léachta leis an teideal “An Domhan Breac / The Speckled World: The World of the Modern Irish Language Writer.” Is é seo an ócáid bhliantúil I ndíchuimhne ar Bharra Ó Donnabháin.
Beidh an léacht seo ar siúil ar a 7 iar nóin, i Glucksman Ireland House.
One Washington Mews, NYNY 1003 (ascaill a cúig agus sráid a hocht)
Beidh fáilte romhat.

Cuir suíochán in áirithe, glaoch ar 212-998-3950 (option 3) nó rphost ireland.house@nyu.edu. Tuilleadh eolais anseo.

An tSeachtain seo Chaite

Bhí an tseachtain seo chaite suimiúil. Mar a luaigh mé bhí cúpla imeacht ar siúil. Ar dtús an oíche sin sa chonsalacht a luaigh mé cheana, roinnt pictiúr anseo. Bhí dream maith i láthair, déarfainn timpeall 70, agus chuir Breandán agus a bhean chéile, Carmel fáilte mhór roimh gach éinne mar is gnách. Bhí cúpla focal ón leas-chonsal, Breándán ansin ón aire Dara Caleary ansin ó Phádraig Ó Cearúil, mé féin, amhrán ó Art Hughes agus ansin thug Carmel ról Eibhlín Dhubh Ní Chonaill agus í ag caoineadh ar a grá Art…..

Failtiú roimh an Teastas Eorpach na Gaeilge a bheidh ar siúl i mbliana i New York University a bhí i gceist agus bhaineamar uile sult as an teacht le cheile.

Ansin faraoir, bhuail stoirm sneachta isteach orainn an lá dár gcionn agus le dhá throigh den stuif bán i New Rochelle ní raibh an tarna suíochán sa bhuaile againn- bhí orainn ár Lá na Gaeilge 2010 a chur ar ceal. Aithníodh an díomá i nguthanna na daoine ar an bhfón tráthnóna an Aoine gruama sin ach ní raibh dul as… Táim ag iarraidh leis an gcoláiste teacht ar dáta eile a bheadh oiriúnach agus tá súil agam go mbeidh sé socraithe taobh istigh seachtain nó dhó.