Gradam: Leabhar Taighde na Bliana 2016

An Chomhdháil Mheiriceánach do Léann na hÉireann - Comhdháil Náisiúnta

 

Seo thíos an t-adhmholadh a thug mé ag an gcomhdháil náisiúnta in ollscoil Notre Dame, Dé hAoine seo chaite. Bígí ag léamh a chairde!

"Ar dtús ba mhaith leis an gcoiste Brendan Kane, Ollscoil Connecticut, Caoimhín Scannell, Ollscoil Saint Louis, agus mé féin ár mbuíochas a ghabháil le hÉamonn Wall, Ollamh an Bhéarla ag Ollscoil Missouri as a chuid tacaíochta le hurraíocht a chur ar fáil don gradam bliantúil tábhachtach seo, go dtí 2020.

Tá áthas ar an gcoiste gradam 2016 a bhronnadh ar Chormac Ó Comhraí i mbliana, de bharr a leabhar Sa Bhearna Bhaoil, Gaillimh 1913 -1923, foilsithe ag Cló Iar-Chonnacht (2015). 412 leathanaigh.

Ba thréimhse corraithe na blianta ó 1913 go 1923 do mhuintir na Gaillimhe idir chathair agus chontae. Tharla athruithe ar shaol polaitiúil, eacnamaíoch agus sóisialta an cheantair díreach mar a tharla timpeall na tíre sa thréimhse céanna. Tháinig meath ar an bPáirtí Dúchais agus fágadh spás ansin d’fhorbairt Shinn Féin agus an IRA. Chuir Éirí Amach na Cásca, Cogadh na Saoirse agus Cogadh Cathartha athruithe eile ar an réigiún de réir a chéile. Cíortar sa leabhar seo an tslí ina ndeachaigh na hathruithe seo i bhfeidhm ar mhuintir na Gaillimhe; an dream a thacaigh leo agus iad a chuir ina n-aghaidh agus, cuirtear príomhcharachtair na coimhlintí ar gach taobh inár láthair.

Tharraing an t-údar ar réimse leathan foinsí; leabhair, cáipéisí atá foilsithe agus foinsí neamhfhoilsithe chomh maith, béaloideas agus scéalta príobháideacha a fuair sé trí agallaimh ó bhun go barr an chontae. In ainneoin comhairle a fuair sé d’éirigh go maith leis an ábhar seo a cíoradh le gaolta an dreama a bhí páirteach in imeachtaí na tréimhsí trioblóideacha sin.

Baineann an chéad chuid den leabhair leis an gcomhthéacs agus le hÉirí Amach na Cásca, baineann an tarna chuid leis an réabhlóid pholaitiúil agus le fás Shinn Féin, pléann an tríú cuid le príomhimeachtaí a bhain le Cogadh na Saoirse i nGaillimh agus pléitear an Cogadh Cathartha ag an deireadh.

Ní theipeann an leabhar scéalta na tréimhse seo a thabhairt dúinn díreach ó phobal na Gaillimhe, pé chúlra a bhí acu. Tá fonótaí iontacha ar fáil agus bailiúchán ghrianghraf den scoth sa lár. Scríobh an t-údar ón tús sa Ghaeilge, agus mar a luaigh sé is le muintir dheisceart Chonamara an stair seo, mar sin ba chóir dó an leabhar a bheith scríofa ina dteanga féin, ‘sé sin ár dteanga. Comhghairdeas leat arís a Chormaic. " 

-------------------------------------------------

Mícheál Ó Chonghaile ag ghlacadh an gradam mar ionadaí an údair, Cormac Ó Comhraí

-------------------------------------------------

Hilary Mhic Suibhne
Ionadaí na Gaeilge
An Chomhdháil Mheiriceánach do Léann na hÉireann
American Conference for Irish Studies
Ollscoil Notre Dame
1 Aibreáin 2016

Trádáil i mBaill

Bhí ionadh orm a léamh faoin gceannach, breabaireacht agus cleachtais éillitheacha i New Jersey an tseachtain seo chaite, na scannail uile atá ráite sa mheán chumarsáide (más féidir na scéalta sin a chreidiúint, níl siad ach cúisimh fós.) Ach an ceann a chuireann isteach go mór orm, (a chuireann déistin orm leis an fhirinne a rá,) ná an trádáil mí dleathach i mbaill, sa chás seo trádáil na nduán. (Tá a fhios againn uile go bhfuil trádáil ann, nach bhfuil ceisteanna fiú faoi conas a bhfuair Steve Jobs a ae nua, ach ní raibh sé mí dleathach sa chás sin, bhí sé in ann úsáid a bhaint as an gcóras aisteach agus an t-ádh leis go raibh sé in ann ceann a fhail gan stró de bharr a chuid saibhris.)
Níl an margadh seo as an ngnáth faoi láthair, is féidir le mná óga a n-uibheacha agus fir a síolta a dhíol. Is féidir broinn a fháil ar cíos ó mháthair ionaid ar feadh naoi mí…má bhíonn an t-airgead agat... Maidir leis na duáin, nach féidir linn maireachtáil le ceann amháin? Agus faigheann an deontóir orgáin pá maith.. nach bhfaigheann? Cad faoi súile anois? Coirne ó éinne?

Tháinig na droch scéalta luaite thuas amach agus mé ag léamh Never Let Me Go le Kazuo Ishiguro. Is í Kathy, bean óg, atá ag insint a scéal féin sa leabhar seo, saghas cuimhní cinn….. Saolaíodh i bhfeirm clónála í agus tá a fhios aici ón dtús nach bhfuil i ndán dí agus dá cairde ach a mbaill a dheonadh uair éigin sa todhchaí, ach tá siad chomh hóg nach dtuigeann siad an t-eolas sin. Tá mná chúraim ann ach níl grá idir na páisti agus na daoine fásta seo. Ní ionadáin na dtuismitheoirí atá iontu mar sin ní mhothaíonn na páistí tuistechúram riamh agus ní thuigeann siad teagmháil domhain an ghrá, ach tuigeann siad cairdeas agus meas, oideas ghrá?
Tá cúpla leabhar dá chuid Kazuo Ishiguro leite agam cheana agus is scríbhneoir suimiúil é, fiú in ábhar ficsean eolaíochta mar seo. Cuireann sé a lámha boga go muirneach timpeall muineál an léitheora agus i ngan fhios dó, bíonn sé gafa i ngreim an scéala gan mhoill. (Sin a tharlaíonn domsa ar aon nós)
Féachann Isiguro ar na ceisteanna uile a bhíonn againn inár ngnáth saolta trí shúile na daoine óga seo, nach bhfuil acu ach saolta gearra gan slí éalú.
An cheist a thagann aníos ná dá mbeadh a fhios agat nach raibh ach mí, seachtain, cúpla lá fágtha agat ar an saol, cad ba cheart a dhéanamh leis an am gearr luachmhara sin?

(tuilleadh eolais anso is é an t-eagrán Kindle atá i gceist anso, níl nasc beo chuig an ghnáth leabhar faoi láthair)

Deireadh an Leabhair Úd.

Chriochnaigh mé é agus is oth liom a rá nár bhaineas mórán taitnimh as deireadh an leabhair úd! Bhíos ana mhíshásta leis an údar…Theip air dar liom nó saghas cop out. (Cabhair!! Cad í an fhoirm ceart sa Ghaeilge ar an meon sin? ní féidir liom smaoineamh ar maidin!) ar aon nós do bhí díomá orm leis. Tá cúpla cara liom á léamh anois agus suim agam a gcuid tuairimí faoi a fháil gan mhoill. Anois os rud é nár mhaith liom an deireadh bím a caitheamh súil níos géire ar an scéal go hiomlán! na carachtair agua araile ach fós féin tá orm a admháil nach raibh aon rudaí lag iontu agus choimeád an leabhar mé sásta go dtí na cúl leathanaigh.
Chuir duine le fios orm go bhfuil an leabhar seo ar liosta OPRAH. An cúis í sin clúdach donn a choimeád air in aon áit poiblí mar leabhar pornagrafaíochta? Ní dóigh liom é ! Ní léitheoir ard srónach mise!

Leabhar

Nuair a chuireas tús leis an mblog seo plean amháin a bhí agam ná cur sios a dhéanamh go rialta ar na leabhair a bheadh idir lámha agam. Bíonn leabhar nó dhó idir lámha agam i gcónaí agus is annamh a luaim anseo iad. Cuirim naisc ar thaobh an bhlog seo anois is arís ach faraoir bím leisciúil…. Faoi láthair táim ag baint an taitneamh as The Story of Edgar Sawtelle. Cheapas ar dtús nach mbeadh sé ró mhaith ach mar a tharlaíonn go minic do tharraing an scéal isteach mé, (saghas mistéir atá ann anois nach raibh soiléir ón dtús) agus oireann an leabhar tráthnónta os comhair an tine nó tréimhsí ar an traein. Baineann an scéal le muintir a gcothaíonn madraí fé leith, agus mura bhfuil suim ag an léitheoir i madraí agus an tslí ina smaoiníonn siad ní dóigh liom go n-oirfeadh an leabhar leis! Tá rian finscéil (fantasy) ann chomh maith rud a chuireann isteach ar daoine áirithe ach bímse ceart go leor le sin.

Tá carachtair amháin ann atá ana cosúil le mo mhadra féin Cara, madra críonna eile atá inti, Almondine is ainm dí. Feictear gaois an seana mhadra go minic sa scéal. Is le buachaill balbh í agus tuigeann sí gach rud a labhraíonn sé lena lámha dí gan trácht ar a theanga choirp, rudaí nach bhfuil deacair domsa a thuiscint ar chor ar bith.

Fógra : Oíche na Gaeilge i NYNY

Bhí Breandán Ó Caollaí (Leas Ard-Chonsail na hÉireann i Nua Eabhrac) i dteagmháil liom díreach roimh Nollaig faoi teacht le cheile a bheidh acu san Ard Chonsalacht ar an 30 Eanáir, 6 – 8 IN. (345 Park Ave # 1700, NYNY). Beidh fáilte agus fiche roimh cách le suim acu sa teanga.
Tá oíche bhreá geallta dar liom, seans bualadh le daoine eile le suim acu sa teanga, seans agat a bheith ag canadh más maith leat? scéal a insint? píosa filíochta a léamh? nó do scíth a ligint agus tú sa lucht féachana / éisteachta.
Má bhíonn suim agat a bheith páirteach, ní gá ach glaoch ar an oifig (212) 319-2555 agus abair leo d’ainm a chur ar an liosta chun cheada istigh a fháil, ansin bí cinnte go bhfuil ID agat an oíche úd.

Lá na Gaeilge, Aghaidh an Earraigh agus Cruicéad!

Bhí Lá na Gaeilge san Ionad Gael Meiriceánach (Ionad an deas ar fad) i bhFairfield Ct., Dé Sathairn, agus b’iontach an clár a bhí curtha le cheile ag foireann na Gaeilge ansin. B’é a dtarna Lá na Gaeilge ansin, bhí ceann acu san Earrach i mbliana chomh maith, ach as seo amach beidh an ceiliúradh san Fómhar. Bhí ranganna ar cúig leibhéal, léachtaí, scannáin, bia (iontach) ceol, amhránaíocht agus rince! Rinne an fhoireann an-jab agus bhain gach duine an-taitneamh as an teacht le cheile. Comhghairdeas libh a Cháit, a Phaidraigín, a Sheáin, a Rhoibín agus a Mhaittiú.
Chaitheas an tráthnóna inné ag cur lusanna an chromchinn sa ghairdín, ceithre scór dóibh…. agus cé nach bhfuil an geimhreadh buailte linn fós táim as súil go mór cheana féin lena aghaidheanna áthasacha a fheiscint san Earrach.

Leigh mé leabhar suimiúil le déanaí atá lonnaithe anseo i Nua Eabhrac. Netherland: A Novel an t-ainm atá air le Joseph O’Neill. Scéal suimiúil atá ann faoin ngaol idir fear ón Íseal Tír agus a thimpeallacht i NYC, a bhean cheile, a mhac, cara nua, an cluiche cruicéad i Nua-Eabhrac, an WTCenter agus taobh thiar gach rud agus, b’fhéidir níos mó sa deireadh thiar thall ná aon rud eile, a mháthair nach maireann.
Níor luaigh sé the crease riamh fad is a bhí sé ag déanamh cur sios faoi cruicéad…………cheapas féin gurb í the crease an píosa talún is naofa i gcúrsaí cruicéid (ach níor imir mé an cluiche,) bhíodh an nós ag mo thuismitheoirí féachaint ar na Test Matches gach bhliain ar an teilifís………...

Judging Dev

Bhíos ag léacht le Diarmuid Feiritéar, staraí, oíche Déardaoin i Manhattan. Bhí sé ag caint faoi a leabhar nua Judging Dev atá díreach tar éis teacht ar an margadh. Ní staraí mise ach tá suim agam i gcúrsaí staire. Ní dóigh liom gur féidir an lá atá inniu ann a thuiscint i gceart ar chor ar bith gan mórán eolais a bheith agat ar an am atá imithe thart uainn. Bhí an leacht go breá, beoga agus suimiúil agus luaigh údar Judging Dev nach raibh a anam féin le aon dream polaitiúil áirithe in Éirinn….ach bhí sé soiléir áfach go raibh meas nach beag aige ar an bhfear fada, rud a bheadh tábhachtach déarfainn, chun an scéil seo a scríobh i gceart. Ní i gcónaí a bhaineann meas agus a bheith ar aon tuairim le duine, rud atá an-tábhachtach a aithint. Is trua nuair a fheictear bearna chomh mór idir idé-eolaíochtaí nach maireann aon meas idir na hidé-eolaí! (Caithfidh mé a rá go bhfuil ana mheas agam ar John McCain sa tír seo ach ag an am céanna ní dóigh liom gur eisean an duine ceart don post mór…...) ….Ar an drochuair ní raibh seans agam teacht ar choip don leabhar ag an léacht mar theip an foilsitheoir iad a chur ansin in am. Bhí díomá ar an lucht éisteachta ach tá sé le fáil ar Amazon.

Iar Fhocal.
Tharla go raibh seans agam labhairt le Diarmuid agus a bhean cheile Sheila tar éis na léachta agus ní fada go raibh teagmháil eadrainn. Bhí aithne aige ar mo mháthair cheile! Iar múinteoir scoile (ón nGaeltacht) atá inti a bhíodh ag obair le athair Dhiamuid (gaeilgeoir agus priomhoide scoile) i mBAC. Bhí aithne ag Diarmuid uirthi chomh maith agus é in a bhuachaill beag sa scoil sin... Is beag í an domhan í gan dabht.

Mar a Dúirt an Chrotach

Bhuaileas le Frank Corcoran roimh na Nollaig. Bhí sé anseo i Nua Eabhrac ag tabhairt léachta agus cuireadh in aithne mé leis ansin. Is ceoltóir é, tá cáil nach beag idirnáisiúnta air, cumadóir san aicme clasaiceach ar a tugtar Art Music sa Bhéarla. Tá bua na dteangacha aige chomh maith, níl a fhios agam cé mhead teanga atá aige. Is as Borrisokane, Co. Tiobraid Árann é ach bhog sé go dtí an Ghearmáin blianta ó shin agus anois tá lucht éisteachta aige ar fud an domhan. Bhí Jimmy Crowley, an cantaire bailéid ó Chorcaigh sa lucht éisteachta an oíche céanna. Bíonn Jimmy ina chónaí idir Corca Dhuibhne agus Florida faoi láthair. Caitheann seisean na geimhrí i bhFlorida agus oibríonn sé ansin chomh maith. Tharla go raibh cúpla gloine fíona ag an triúr againn le cheile tar éis na léachta sín. Bhí sé suimiúil labhairt le cheile faoin teanga, faoin gceol, (an cheist sin a thagann aníos go rialta faoin ról an cheoil clasaicigh i bhféiniúlacht na hÉireannach? An bhfuil spás ann de? An ceol Éireannach é ceol U2? Agus cad faoi na seana bailéid a chanann Jimmy?) Ansin bhíomar ag plé an teagmháil lenár gcultúir pearsanta - an teagmháil inmheánach pearsanta difriúil sin a bhíonn i mbeagnach gach ionnarbthach… fiú nuair nach bhfuil gearán ar bith acu lena saolta thar lear. An t-athrú a tharlaíonn nuair nach bhfuil an príomh fhréamh ann againn níos mó, sé sin talamh na clainne nó an seana tigh nó ár dtuismitheoirí. Leanamar ansin ag caint faoi John Moriarty, a d’imigh ar shlí na fírinne anuraidh, a shaol caite aige ag cur ceisteanna agus ag iarraidh teacht ar freagraí. Bhí Frank ag léamh leabhair dá chuid ag an am san agus bhíos féin díreach tar éis éisteacht le roinnt agallamh le J.M. ar an idirlíon (ar Wiki) agus píosaí dá chuid scríbhneoireachta a léamh chomh maith (Tá a leabhar Slí na Fírinne mar shampla go hiomlán ar an suíomh anseo).

Ar theacht abhaile dom ó turas ó thuaidh tar éis na hathbhliana cad a fuaireas, agus é suite ar tairseach doras an tí ag feitheamh orm, ach bronntanas Nollaig, ach saghas comhtharlaithe a bhí ann chomh maith, leabhar dom ó chara in Éirinn, What the Curlew Said, Nostros continued… le John Moriarty. An tarna leabhar sa sraith a bheathaisnéise. Táim á léamh anois agus soiléir go bhfuil orm anois an chéad ceann a léamh chomh maith uair éigin. Rud eile ná luann sé an méid sin leabhair agus ábhair idir clúdach an leabhair seo go mbeidh orm tús a chur le m’oideachas arís mar ní thuigim cuid de… (b’fhéidir nach dtuigeann mórán gach patrún atá le feiscint ann mar is minic a bhíonn na focail mar patrún ildaite, íomhánna). Ní mór dom i mbliana teacht ar tuilleadh ama dul ar an turas suimiúil seo nó bhféidir nach turas ach casadh ar an mbóthar seo atá i gceist?

Nílim ag obair inniu de dheasca an slaghdán.

Cé go bhfuil Eanáir an chéad mhí sa bhliain (nó Mí na Samhna más fíor ceilteach thú,)ach is í Meán Fómhair an chéad mhí don cuid is mó! Daltaí, mic léinn agus lucht an teagaisc. Mar sin tagann fuinneamh faoi leith orainn uile ag deireadh Lúnasa, ag déanamh ullmhúcháin agus níos tábhachtaí, ag iarraidh súip a bhaint as deireadh an tsamhraidh Beidh Eoghan ar ais ar scoil amárach mar sin beimid inár shuí anseo roimh a sé a chlog. Tá sé sin ró luath d’aon déagóir, gan trácht ar a mháthair bocht ach sin mar atá, tá drogall orm smaoineamh ar an tseachtain seo chugainn mar beidh sé ag tabhairt aire do dhá mhadra béal dorais agus de dheasca sin beidh sé ina shuí timpeall 5 30……….tá air ceachtanna a fhoghlaim faoi ciúnas. Nílim ag súil le seo ar chor ar bith, tosaíonn an saol ró luath sa mhaidin sna SAM ar uairibh!

Bhuel, nílim críochnaithe le Redemption Falls, tá sé fós deacair, ní ó thaobh scríbhneoireachta, ní gá dom a rá, tá sé sin ana mhaith, is scríobhnóir den scoth é O’Connor. Bíonn gach caibidil scríofa i guthanna daoine éagsúla, an-suimiúil, is féidir liom na daoine éagsúla a chloisteáil go soiléir i mo cluasa, ach, is duine simplí mé…ochón… ba mhaith liom go dtarlódh rud éigin deas dóibh ó am go ham, sin an méid, tá gach uile duine ag fulaingt, bíonn eagla orm ag bogadh ó leathanach go leathanach .

Cuma aingil ar an diabhal féin

Chuireas tús le Redemption Falls (nasc ar an taobh dheis) cúpla lá ó shin, táim ar leathanach 106 anois agus ag tnúth le rud éigin dearfach………..go dtí seo tá gach cuntas lán de bhrón, deacrachtaí an tsaoil srl. Tá súil agam go dtiocfaidh athrú ar an scéal go luath.

Chaitheas beagnach an lá iomlán inné ag obair san oifig. Ní fíor “obair” a bhí ar siúl ach athrú troscán agus dearadh na hoifige. Tá an troscán nua an deas, anois tá an PC i gcófra beag faoin deasc in ionad ar a bharr ach ar ndóigh d’éirigh roinnt fadhbanna nach bhfuil réitithe i gceart fós. Fad na cables! Bíonn cuid acu gearr go leor, trí throigh idir an scanner agus an PC agus ceithre throigh idir an clódóir datha agus an PC agus ní leor sin. Bhí a fhios agam faoi seo ach fós féin cheapas go mbeadh an t-éalú “oifigiúil” ar chúl an chófra ceart go leor ach faraor níl…agus níl ach cúpla orlach eile uaim!….B’fhéidir go mbeidh orm poll a ghearradh sa deasc nua ar a bharr ach tá drogall orm é sin a dhéanamh. Ní féidir cable an scanner a leathnú.

Tá an cat nua fós anseo. "Demon" an leasainm atá air mar is sceimhlitheoir é!

Bloomsday arís..........

Amárach an 16ú lá de mhí an Mheithimh, Bloomsday, mar a déarfá. Leabhair nach bhfuil leite agam fós! Chonaic mé ar an NY Times ar maidin go mbeidh eachtra dhá uair déag ó meán lae go meán oíche ar siúl i Symphony Space i Manhattan.
Plean agam a bheith ag siúl sna sléibhte i dtuaisceart an stáit!
Chríochnaigh mé an leabhar The Professor and the Madman, an tseachtain seo. An-suimiúil, scéal faoin Oxford English Dictionary, beathaisnéis ar shlí, más féidir é sin a rá. Taobh istigh an bheathaisnéis seo faightear scéalta na rannpháirtithe, agus an tslí ina cuireadh le céile an bailiúcháin na bhfocal.
Ansin in aon tráthnóna amháin leigheas Castle Rackrent le Maria Edgeworth. Leabhar a bhí ar mo liosta le blianta fada anuas. Tháinig mé air sa leabharlann de thaisme fad is a bhíos ag lorg leabhar eile. Tá an scéal go leir anseo.

Creideamh agus Cultúr

Bíonn creideamh agus cultúr measctha suas chomh minic sin nach féidir iad a aithint in a aonar uaireanta, dar liom. Cur i gcas na h Éireannaigh agus Caitliceachais le fada anuas nó na Afghanis agus an traidisiún Moslamach. Bíonn saolta difriúla ag na Moslamaigh san iarthar ó tionchar agus na cearta daonna a bhíonn nádúrtha anseo. Éiríonn an iomarca trioblóid idir iad siúd a bhíonn faoi tionchair éagsúla ach ag iarraidh ag an am céanna a mhaireann faoin scáth reiligiún céanna. Ní mhíníonn na grúpaí difriúla an Koran nó an Bíobla sna slite céanna de bharr na difríochtaí inmheánacha atá iontu féin óna saolta. Ansin bíonn siad ag iarraidh an ciall a bhaineann siadsan féin a chur in iúl do chách, mar ar ndóigh ceapann siad go bhfuil a gceann an rogha is fearr dóibh uile………ach níl aon ceann ceart amach is amach mar níl iontu ach interpretations. (focal ceart éinne? Mínithe phearsanta?)

Agus ní fheadar an bhfiú é seo ar chor ar bith? ...A bheith tógtha go mór le bealach amháin, agus ansin na hargóintí agus na trioblóidí uile. Cén fáth nach bhfuil daoine in ann teacht ar a rialacha féin óna saolta agus a gcuid staidéar féin. Níl an bhóthar seo chomh fada sin gur bhfiú am a chaitheamh amú ag argóint faoi rialacha an tsaoil? Ceart dom ceart duit! (Chomh fada agus nach bhfuil tusa ag iarraidh mé a mharú is dócha.....)

Is trua an rud é go bhfuil ceangal idir creideamh le faitíos chomh minic sin chomh maith. Má bhaineann an creideamh le smacht a choimeád ar a lucht leanúna níl éalú ón bhfaitíos. Ach nach deacair é smacht i gcásanna mar seo a mhíniú i gceart? Easpa saoirse is ea an freagra simplí ach nach mbíonn mórán daoine tógtha lena reiligiúin éagsúla, ….agus lán sásta leanúint le na rialacha agus na treoracha gan ceist, nó an bhfuil eagla orthu rud ar bith a dhéanamh de dheasca an smacht céanna?

An bhfuil an saol níos simplí dóibh siúd? An bhfuil siad ró leisciúil teacht aníos lena smaointe féin nó an bhfuil ganntanas intleacht ann? Ní bhíonn orthu a gcoinsiasa féin a chur faoi scrúdú! Ach an mbeadh coinsias ar bith acu gan treoracha ina saolta nuair a bhíodar óg foirm éigin a thógáil ar a gcoinsias? Ceisteanna gan freagraí.

Léigh me an leabhar The Bookseller of Kabul le Asne Sierstad an tseachtain seo chaite. Fíor scéal (ach le cuma úrscéal) faoi clann Moslamach ar an meán aicme in Afghanistan agus an saol a bhí acu ag an am san, Samhain 2001. Bhí cúrsaí polaitiúla saghas feola ar chnámha an scéil; sé sin an gnáth saol a bhíonn ag teaghlach sa tír sin, go mór mhór saol na mban. Bhí an-díomá orm leis. Bhí na carachtair uile, idir fir agus mná, an lag chomh maith, bhíodar suarach, santach, aineolach, foréigneach agus i ndáiríre go dona amach is amach in ngach slí. Bhí na mná uile ina sclábhaithe agus do bhí na fir, fiú iad le oideachas, maslacha! Ní raibh ach duine amháin sa leabhar seo beagáinín cneasta, ar a laghad lena pháistí féin, agus ba ghadaí a bhí ann. Bhí sé ag gadaíocht chun teacht ar bia dá chlann a bhí ag fáil bháis le h-ocras……….. D’éirigh leis an leabhar seo go han mhaith ar an margadh anseo san iarthar, ní nach ionadh….ag an am san bhí cogadh tar éis tosnú idir na SAM agus Afghanistan. Bhíos ag smaoineamh an saghas bolscaireachta atá sa leabhar seo nó an é seo pictiúr dáiríre den pobal in Afghanistan…..

Ansin, chuala mé agallamh le Irshad Manji ar chlár raidió dé Luain. (éist ar an mír más maith leat faoi Faith without Fear) Is bean Moslamach, intleachtach í ó Ceanada. Bhí sí ag míniú dúinn na trioblóid a bhaineann le lucht leanúna Mohammad, ar fud an domhain inniu. Ach, bíonn a saol féin i mbaol anois de dheasca a cuid oibre, fiú féin, tá an bhean chróga seo ar bhóthar díreach, cineál mhisin, agus tá sí toilteanach a bheith i mbaol chun a teachtaireacht a scaipeadh. Níl sí sásta a bheith ina h-iománaí ar an gclaí, mar a bhíonn na Moderates, dar léi, ....atheagrú, nó athchóiriú atá uaithi. An catalyst ina saol compordach féin ná scéal faoi déagóir (17) san Afraic a tugadh breithiúnas céid buille uirthi mar gheall ar gnéas roimh pósadh, ach bhí a fhios ag an mbreitheamh gur banéigin a bhí i gceist agus bhí fianaisí le fáil. Droch scéal. Taistealaíonn Irshad Manji timpeall an domhain ag tabhairt léachtaí agus tá scannán aici chomh maith. Faith Without Fear. Ach mar a luaigh mé thuas, tá radharc difriúil aici mar bhean Moslamach ó tionchar an Iarthair agus chomh fada agus atá sí ag caint in ollscoileanna agus araile anseo bíonn an lucht éisteachta in a lámh aici.

Tuigim arís agus an píosa seo scríofa agam cén fáth a sheachnaím ábhair mar seo de gnáth. Cuireann siad isle brí orm agus téim timpeall i gciorcail. Níl aon freagra ar argóintí bunaithe ar difríochtaí idir cultúir, traidisiúin, reiligiún agus iad measctha le cheile. Is trua nach bhfuil cineál cearta saoránaigh an domhain againn, ach sílim nach mbeidh riamh, i mo shaol ach go h-áirithe. Sin a fheictear i scéalta science fiction.