An Aimsir!

omg!
Bhí sé chomh te anseo thar an deireadh seachtaine seo chaite agus tús na seachtaine seo. 92 céim f, sin 33 c. Cheapfá go raibh mí Lúnasa buailte linn. Shíl mé go mbeadh sé fionnuar sna oícheanta ach ní raibh, ní anseo ach go háirithe. Ach nílim ag gearán, is aoibhinn liom an aimsir bhreá ach i mbliana bhí an t-earrach mall go leor agus bhain an teas seo geit asainn anseo i Nua Eabhrach. Bhíomar fós ag caitheamh buataisí...Chuaigh mé díreach ó hata na holla go hata na gréine.

Ócáid An Deas

Ba bhreá an ócáid a bhí againn an tseachtain seo chaite in Áras na hÉireann, NYU, NYC; an ceiliúradh bliantúil i ndil chuimhne ar Bharra Ó Donnabháin, ár gcara uasal a d’imigh ar shlí na fírinne uainn roinnt bliana ó shin.

Ba é Pádraic Ó Ciardha ár n-aoi chainteoir i mbliana. Is é leas cheannasaí ar TG4 le deich mbliana anuas é agus tá taithí fhada, fhairsing aige ar an gcraoltóireacht agus ar an iriseoireacht chraolta.
Chun tús a chur ar an ócáid labhair an t-ollamh Joe Lee faoi na poist agus na cúraimí a bhíodh ag Pádraic ó thús a laethanta oibre, liosta nach beag!
Cén aois atá ort anois agus an méid seo déanta agat, a deir sé, is dócha gur sean duine caite tú?
Leis sin léim fear scafánta os ár gcomhair!
Bhíomar díreach inár ndúiseacht!
An méid seo déanta ag an bhfear óg seo?
(Chuala go bhfuil botox le fáil in Éirinn na laethanta seo)

Labhair Pádraic faoi stair Raidió Éireann ón lá a bhreithe ag tús an chéid seo chaite go dtí an lá atá inniu ann i slí bheoga bhíogúil anamúil agus bhí an dream go léir faoi draíocht aige an t-am ar fad.
Léirigh sé go soiléir dúinn na sean nósanna a bhíodh ann fadó i gcúrsaí craoltóireachta na tíre agus an tslí inar thosnaigh an stáisiúin ag tabhairt aire ar traidisiúin na nGael, ar dtús sna caogaidí i gcúrsaí cheoil agus i gcúrsaí bhéaloidis, le bailitheoirí Ciaran Mac Mathúna, Séamas Ennis agus Seán Mac Réamoinn. (Chuir sé i gcuimhne dom gur bhaineas féin an taitneamh as Mo Cheol Thú fad is a bhíos ag fás aníos sna 70s, rud aisteach b’fhéidir do chailín óg go leor ach bhíodh sé ar siúil maidin Dé Domhnaigh…..am breise sa leaba an mhaidin sin!)

Ar aghaidh le Pádraic ansin le teacht an ceoltóir cáiliúil Seán Ó Riada os comhair lucht na hÉireann ag deireadh na 50s buíochas le tacaíocht Gael Linn. Thug ceol Sheáin Uí Riada bród dúinn as ár gcultúr féin agus thosnaigh gaoth aneas ag séideadh ar chultúr na nGael. D’éirigh go maith le ceoltóirí traidisiúnta sna 60s agus cuireadh tús le hócáidí móra, ceiliúrthaí sna samhraí srl go dtí go raibh gá ar stáisiún raidió a chraolfaí céad fán gcéad trí mheán na Gaeilge. Sin a tharla sa deireadh sna 70s le breith Raidió na Gaeltachta agus ní ró fhada ansin go raibh Teilifís na Gaeilge againn, bhuel beagnach fiche bliain! (Tá difríochtaí eatarthu ó thaobh an mheoin áfach, féach ar na teidil “Raidió na Gaeltachta” agus “ Teilifís na Gaeilge”.)

Lean Pádraic le scéalta greannmhara agus ba shoiléir go raibh, agus go bhfuil, a chroí san obair. Tá ana chuid déanta aige agus osclaíonn torthaí a chuid oibre doirse os comhair a lucht leanúna…. le himeacht na mblianta feictear níos mó poist ar fáil do Ghaeilgeoirí agus is iontach an rud é seo. Níl todhchaí na teanga ar ghualainn na bpaistí ar scoil níos mó mar a bhíodh, gan seans acu í a úsáid taobh amuigh den seomra ranga agus as sin easpa suime acu inti (agus easpa suime ag a dtuismitheoirí inti in ainneoin aon dea-thoil a bhíodh acu uirthi de bharr cúrsaí staire).

Bhí an léacht thar a bheith spéisiúil agus bhí aoibh mhaith ar gach aoinne ag an deireadh.

Tá sé tábhachtach a admháil agus sinn ag bogadh ar aghaidh go mbíonn inniúlacht difriúil ag gach pobal na Gaeilge, (agus nach minic a léiríonn meascán mar seo i dteangacha eile go bhfuil na teangacha sin beo agus sláintiúil?) Ciallaíonn caint na ndaoine le i bhfad níos mó ná Gaeilge fhoirfe! Ciallaíonn sé le gnáth caint na bpaistí, gnáth caint na ndéagóirí, gnáth caint daoine oilte agus gnáth caint iad siúd nach raibh an seans acu teacht ar mórán oideachais ina saolta……ach teanga amháin atá inti agus níl aon mhaitheas a bheith mí fhoighneach le pobal amháin nó le pobal eile. ...mar nach iontach an rud é go bhfuil níos mó ná pobal amháin á labhairt!!!

Feictear in aon teanga bheo go mbíonn an chomhréir cheart, an ghramadach cheart ag cuid des na haicmí á labhairt…..pé blas a bhíonn acu, le sin tá sé tábhachtach a bheith dearfach maidir le na haicmí difriúla agus fáilte a chur roimh fhoghlaimeoirí.
Rud amháin atá fíor ná ní bheadh teanga sláintiúil againn ar chor ar bith dá raibh sí faoi smacht phobail nó aicme amháin. Tá an cuspóir againn anois sult a bhaint aisti mar chóras cumarsáide atá fileata agus saibhir.

Imeachtaí na Gaeilge i NYC an tSeachtain Seo. Bí Linn!

Imeachtaí na Gaeilge i NYC an tSeachtain Seo. Bí Linn!

Tá cúpla rud suimiúil ar siúl an tseachtain seo i NYC. Ar dtús, ócáid i ndílchuimhne ar Bharra Ó Donnabháin, ár gcara uasal. Beidh Pádhraic Ó Ciardha (TG4) ag caint linn ar a 7 a chlog: Is as Cois Fharraige i nGaeltacht na Gaillimhe ó dhúchas dó. Tá sé ina Leas cheannasaí ar TG4 le deich mbliana anuas agus tá taithí fhada, fhairsing aige ar an gcraoltóireacht agus ar an iriseoireacht chraolta, beidh an léacht seo ar siúl oíche Déardaoin @ Áras na hÉireann, NYU Tuilleadh eolais anseo

agus ansin Oíche Dé hAoine beidh oíche scannán againn! Craolfar seacht gearr scannán nua déanta (réasúnta nua déanta, ó 2001 – 2007) sa Cantor, Ionad Scannán Ollscoil Nua Eabhrac. Tuilleadh eolais anseo.

Beidh fáilte roimh chách agus ná déan dearúd go bhfuil na hócáidí seo saor in aisce (gan trácht ar seans do gach duine le suim sa teanga teacht le cheile arís.)

Poill Dhubha

Bíonn clann tSuibhne lán sásta a bheith inár suigh timpeall bord an dhinnéir go ceann cúpla uair gach aon oíche a bhíonn an dream againn i láthair, nó fiú cuid againn agus cairde. B’fhéidir go mbíonn leisce ar chách bogadh agus tús a chur ar ghlantóireacht, nó b’fhéidir go gcuireann an fíon leisce ar gach aon duine againn? Ach bíonn am dinnéir i gcónaí gan strus ar bith trí na blianta go dtí go bhfuil saghas clú ar Sweeney Dinners an lá atá inniu ann idir cairde na mac, mar de ghnáth ní bhíonn an nós céanna ina dtithe féinig.
Ós rud é go mbím beannaithe idir fir anseo is minic a bhíonn ábhair chomhrá áirithe eadrainn, cúrsaí spóirt mar shampla, de ghnáth sciáil agus fearas na sciála. (Ní chreidfeá an méid fearais atá ó rásaí sciála) nó cúrsaí innealtóireachta, innill, muilte na gaoithe, conas cumhacht na gréine a fháil go héifeachtach i ngnáth tigh, ríomhairí agus na deacrachtaí a bhaineann le routers, networks agus bogearraí, clips greannmhara ar YouTube agus araile.
Bhíomar ag caint le cheile le déanaí faoi dhaoine le droch aoibh. D’oscail Eoghan an t-ábhar seo le cur síos ar duine éigin a mbíonn i gcónaí ag gearán faoi ghnáth rudaí beaga, nach féidir a bheith sásta riamh, agus ar ndóigh tá aithne againn uile ar an gcineál duine seo. Nílim ag tagairt do dhuine le fíor lagar spride de dheasca tinnis, ach iad siúd a bhíonn i gcónaí ag féachaint ar an mbuidéal agus é leath folamh in ionad leath lán. Bhí Eoghan a rá go nglacann daoine mar iad seo an fuinneamh dearfach ón gcomhluadar agus go mba chóir iad a sheachaint chomh fada agus is féidir. “Is poill dhubha atá iontu siúd a bhíonn ag slogadh siar gach aon mheon nó fuinneamh dearfach” a dúirt fear a’tí.

Nílim chomh cinnte sin áfach ach, tá cara amháin agam mar shampla, agus aithním go duine ana dheas, dáiríre, cneasta, móraigeanta í, ach ag an am céanna ní duine dearfach í agus is minic i gcomhluadar bíonn sí ag iarraidh i gcónaí a bheith ró dáiríre, ní thuigeann sí nó ní féidir léi “lighten up” ar chor ar bith, an rud is measa ná má bhíonn gloine fíona nó dhó aici in ionad a bheith níos éadroime.... éiríonn sí níos measa! Níos dáiríre fós! (Is nós inmheánach é b’fhéidir a thagann óna cúlra Episcopalian anseo i Sasana Úr!! …Tuigim, tuigim nach bhfuil sé ceart ginearálú a dhéanamh ach i ndáiríre ní bhíonn mo chairde Giúdaigh mar seo!..)
Anois is arís bíonn orm leithscéal a thabhairt dí maidir le teacht le cheile mar bím ana ghnóthach de ghnáth agus ní maith liom m’am saor a chaitheamh léi, i m’aonar! Tá an ceart ag na fir atá luaite thuas; glacann sí m’fhuinneamh uaim!

Ceiliúradh cheoil sa Kerry Hall i Yonkers Dé Domhnaigh

Beidh tráthnóna mór cheoil ar siúl Dé Domhnaigh, an 5ú lá, sa Kerry Hall i Yonkers. Tá sé curtha le cheile ag cairde Johnny Cronin, nach maireann, i ndil chuimhne air.
Ba as Cill Airne ó dhúchas Johnny ach chaith sé cuid dá shaol anseo i Nua Eabhrac i measc ceoltóirí Nua Eabhrac. Ní raibh aithne agamsa air, ach chuala gur ceoltóir den scoth a bhí ann agus duine dáiríre leis. Bhí ana bhrón ar a chairde uile anseo nuair a chualadar gur imigh sé ar shlí na fírinne le déanaí.
Beidh Aifreann ar dtús ar a dó a chlog leis an Athair Charlie Coen, fear mór cheoil féinig, agus ansin tosnóidh an ceol agus an rince. Beidh baintreach Johnny agus a páistí i láthair. Deirtear liom go mbeidh fáilte is fiche roimh chách le suim i gceol na hÉireann. Tá an ócáid saor in aisce ach tá na timirí ag súil go mbeidh daoine toilteanach deonachán airgid a thabhairt ar an mbealach isteach, mar bhronntanas do chlann Johnny.

Time Capsule

Is minic a thagann cúrsaí le cheile in am áirithe as a dtagann athraithe stairiúla. Bhí gach rud ag éirí go breá leis na hÉireannaigh sna stáit aontaithe ag tús na seascaidí. Bhí cuid mhaith acu socraithe síos anseo tar éis tréimhsí deacair go leor in Éirinn sna caogaidí. Tháinig tonnta na n-imirceach bliain tar éis bliana, fuaireadar postanna anseo, ansin tuilleadh oideachais agus thosnaigh an ghrian ag taitneamh orthu. Bhí fáilte mhór os a gcomhair ó na Gael-Mheiriceánaigh, iadsan de shliocht na tonnta imirceach a lonnaigh sa tír seo le cianta anuas, iadsan a bhfuair bheith istigh agus seans nuair nach raibh a leithéid le fáil acu in Éirinn, bhíodh teagmháil láidir inmheánach eatarthu bunaithe ar féin-céannacht nó féin aitheantas. D’éirigh go maith le The Clancy Brothers and Tommy Makem sna seascaidí anseo i Nua Eabhrac agus ní fada go raibh clú agus cáil orthu ar fud na tíre agus thar n-ais in Éirinn chomh maith. Chuireadar beocht úr i gcultúr na nGael Meiriceánaigh lena n-amhránaíocht bheoga. Bhíodar proifisiúnta, bhíodar éirimiúil agus spraíúil. Bhí daoine bródúil astu, bhí John Kennedy sa Tigh Bán ag an am san agus nach iontach an t-am é d’einne a bheith ina Ghael Mheiriceánach? Bhí ceolchoirm ag an mbanna cheoil seo i Carnegie Hall ar Lá fhéile Pádraig 1963 agus rinneadh ceirnín den cheolchoirm sin le 11 amhrán, sin an méad a bhí ar LP ag an am.

Bhí baint ag m’athair le cúrsaí turasóireachta i meán iarthar na hÉireann a shaol iomlán agus bhíodh sé de shíor a rá aige chomh tábhachtach agus a bhí an teagmháil idir lucht na hÉireann agus lucht Gael Mheiriceá, go raibh ceangal go smior eatarthu ó thaobh staire agus go mbeadh go deo. Bhí ana mheas aige ar lucht Mheiriceá, chomh díograiseach agus chomh dearfach is a bhíodar maidir le Éirinn i gcónaí. Cheap sé go minic nár thuig lucht na hÉireann an gaol i gceart, go dtí go raibh orthu dul ar imirce. Tharla go raibh beirt dá dheartháir féin lonnaithe i Nua Eabhrac ag an am san agus b’fhéidir gur as a scéalta a tháinig a thuiscint. Bhíodh sé anseo sna stáit minic go leor sna seascaidí ar thurais ghnó agus bhíodh an seans aige a dheartháireacha a fheiscint aon uair a bhíodh sé anseo na laethanta sin. Ba mhinic a tháinig sé abhaile le ceirnín foilsithe ag The Clancy Brothers and Tommy Makem., gheobhadh sé bronntanais i bhfoirm na ceirníní seo uatha, bronntanais dúinn nó dár máthair is dócha a bhí i gceist. Bhíos ró óg ag an am aon mór suim a bheith agam sa cheol ach chuala mé na ceirníní go minic sa tigh. Tá níos mó tuiscint agam anois faoin gceol seo agus an tábhacht a bhain leis an mbanna cheoil.

Bhí sé go deas dom mar sin Liam Clancy a fheiscint oíche Dé Sathairn nuair a thug sé cuairt ar Glucksman Ireland House, NYU. Labhair sé faoi na laethanta craiceáilte sin i Nua Eabhrac sna seascaidí agus go mór mhór faoin uair i 1962 nuair a thángadar os comhair poiblí na tíre ar chlár teilifíse Ed Sullivan. Luaigh sé chomh maith an ceirnín a rinneadh i 1963 faoin gceolchoirm i Carnegie Hall. Tá ceann nua foilsithe ag Columbia anois faoin gceolchoirm seo agus in ionadh 11 amhrán déag tá an cheolchoirm go hiomlán le fail ann ar dhá CDs,The Clancy Brothers and Tommy Makem In Person at Carnegie Hall- The Complete 1963 Concert Tá comhrá na hoíche agus gach rud ina measc. Bhí sé greannmhar, cairdiúil agus anois is arís bhraitheas go raibh brón air, eisean an t-aon duine amháin fágtha ar an bhfód agus mar a dúirt “ Being the last man standing is no triumph” . Luaigh sé chomh maith go rabhadar ina aisteoirí cuid den am agus iad thuas ansin ar an ardán os comhair an tsaoil, agus gur mhinic a bhí orthu amhráin áirithe a bhí tábhachtach dóibh a chur ar leataobh fad is a bhí éileamh ar na cinn a bhí níos coitianta leis an lucht éisteachta. Tuigim é sin, gnó a bhí ann. Cuireadh ceist air faoi na hamhráin seo a bhí gar dá chroí agus bhí an t-adh dearg orainn mar thug sé amach a concertina agus thosnaigh sé a canadh ceann des na hamhráin is deise dar liom, Ar Éireann Ní Neosainn Cé hí, agus bhí sé go hálainn ar fad. Bhaineas an taitneamh as sin agus as a chuairt go léir.

Táim ag éisteacht leis fad is atáim ag scríobh an píosa seo, braithim an fuinneamh a bhí sa halla an oíche sin breis agus 45 bliain ó shin agus tá sé go hiontach ar fad. Is saghas grianghraf den thréimhse sin i saol na tíre seo, cloistear sin ón gcomhrá greannmhar idir na hamhráin. Is fiú éisteacht leis agus teagmháil a dhéanamh leis an tréimhse sin nuair a bhí an saol níos simplí agus dearcadh dearfach os comhair na tíre seo, rud nár lean ach go dtí an 22ú lá de mhí na Samhna 1963, sé mhí ghearr tar éis na ceolchoirme.

Lá na Gaeilge 2009

Mise, Ailbhe agus Eibhlín

Múinteoiri Seán Céitinn agus Eimear Ní Cheallaigh

Bhí Lá na Gaeilge iontach againn Dé Sathairn i gColáiste Í, New Rochelle. Thosnaigh daoine ag teacht luath sa mhaidin timpeall 8 15AM agus ní fada go raibh na príomh seomraí plódaithe le Gaeilgeoirí, 82 sa deireadh! Tháinig daoine ó Boston, Springfield agus Worcester MA, ó áiteanna éagsúla i Connecticut, ó Long Island, ó New Jersey agus ar ndóigh bhí dream maith ó NYC agus Stát NY i láthair chomh maith.
Tar éis cúpla focal chun tús a chur le imeachtaí an lae scaip an slua chuig na ranganna difriúla. Bhí múinteoirí den scoth páirteach, Fiachra Ó Dubhghaill (Corcaigh), Una McGillicuddy (Baile Átha Cliath), Eimear Ní Cheallaigh (Indreabhán), Caoimhe Ní Bhaoill (Muineachán)., Seán Céitinn (Béal Feirste) agus Ailbhe Ní Ghearbhuigh (Ciarraí), ionadaithe ó gach cúige sa tír i láthair agus teanga amháin le chloisteáil, an Ghaeilge!
Tar éis an chéad rang tháinig an slua thar n-ais le cheile arís sa seomra mór agus thug Séan Ceitinn léacht dúinn faoi saol na teanga i mBéal Feirste. Bhí sé an suimiúil ar fad. Mhínigh sé chomh casta is bhíonn saol na Gaeilge uaireanta nuair nach bhfuil sí saor ó chúrsaí pholaitíochta. Ní ach teanga í ach ag an am céanna bíonn ceangail faoi leith idir í agus féin aitheantas an té a labhraínn í. Níl dul as agus bíonn an rud céanna fíor sna millte teangacha. Bhí an-suim ag an dream i léacht Sheáin agus bhí na ceisteanna ag spalpadh anuas air tamaillín, an fear bocht, ach d’éirigh go maith leis gach ceann a fhreagairt gan stró ar bith. Is fear laid back amach is amach atá ann.
Ansin lean an lá le seoladh leabhair Ailbhe Ní Ghearbhuigh. Leabhar filíochta ab ainm Péacadh is ea é agus is seoid leabhair é in aon cnuasach, dar liom, faigh cóip! Is é seo a céad leabhar, foilsithe ag Coiscéim, agus táim cinnte go gcífimid níos mó ón bhfoinse éirimiúil seo; peann Ailbhe, amach anseo. Ba í Eibhlín Zurell a sheol an leabhar, bean le mór suim i bhfilíocht, go háirithe filíocht na Mumhan agus ní beag a meas ar Ailbhe agus a saothar éachtach.
Bhí ranganna tar eis lóin, gearr scannán ansin agus chun deireadh a chur ar imeachtaí an lae bhí crannchur agus seisiún gearr againn.
Bhí tréimhse bhreá ag cuid againn sa phub an oíche céanna.
Lá na Gaeilge eile ……cuirfidh mé pictiúr eile ar dheis anseo ar ball inniu nó amárach.

Droch-Scéal agus Dea-Scéal

An dea-scéal ar dtús. Tá Cara Wags beagnach thar n-ais ar a seanléim anois.

An droch-scéal: Bhuail stróc uirthi seachtain ó shin.

Tá a fhios agam go seanamhadra ceithre bliana déag d’aois í ach ní raibh sí tinn ariamh agus bhí ionadh an domhan orm seachtain ó shin nuair a bhraitheas go raibh rud éigin cearr léithe. Chuamar amach ag siúl agus tháinig cuma aisteach uirthi, ar dtús bhí siúl barrthuisleach agus beagáinín liobarnach aici. Bhí saghas mearbhaill uirthi chomh maith cheapas. Bhí a fhios agam taobh istigh an chéad céad throigh! Cheap mé go raibh cuma na mbó bochta sin le BSE blianta ó shin uirthi. Thugas go dtí an tréidlia ar an bpointe í agus tar éis féachaint ina súile bhí a fhios aige gur bhuail stróc uirthi. Bhí a súile ag bogadh i slí REM. Ansin rinne sé roinnt scrúdaithe eile uirthi a lean uair, bhí fonn air í a choimeád thar oíche ach bhí a fhios agam go gcuirfeadh sé sin ana strus uirthi, mar sin lig sé dom í a thabhairt abhaile. Dúirt sé liom go raibh seans ann go mbuailfeadh stróc eile uirthi gan mhoill agus a bheith réidh.

Bhí sí lag ar thaobh amháin mar dhuine tar éis stróc. Bhí sí in ann siúl go mall ach bhí laige ar a taobh clé. Bhí cromchinn uirthi chomh maith, ní raibh an neart aici a ceann a choimeád ard. Bhí orm í a iompar isteach sa charr agus amach uaidh agus araile.
D’éirigh go maith léi thar an deireadh seachtaine, bhí an tigh lán agus ar ndóigh bhíomar uile ag peataireacht uirthi, ag déanamh adhnua uirthi agus tá sí ag éirí i bhfad níos fearr anois. Tá sí fos lag, ní féidir lei siúl ró fhada ach níl cuma lag uirthi níos mó. Tá siúl John Wayne uirthi ar uairibh, a ceann beagáinín ar thaobh agus i ag dul díreach ar aghaidh. Is maith léi a leaba, ach tá aoibh mhaith uirthi, ach ní dóigh liom go mbeidh sí ar thoir na bhfianna nó na n-ioraí amach anseo, an spóirt ab ansa léi. Tá na laethanta sin thart.
Bíonn orm aspirin pháiste a thabhairt dí gach lá.
Tús meath na seanaoise.

Seachtain na Gaeilge in Éireann / Lá na Gaeilge i NY

Bhuel, ba mhaith liom cúpla focal a rá faoi Lá na Gaeilge 2009, lonnaithe i gcoláiste IONA, New Rochelle NY a bheidh ar siúl ar an Satharn díreach tar éis lá fhéile Pádraig, sé sin an chéad lá fichead de mhí na Marta. Seo ceiliúradh na teanga bliantúla i Nua Eabhrac agus do chuireamar tús leis an gceiliúradh seo sa bhliain dhá mhíle.
Cad a tharlaíonn ar an lá seo?
Tiocfaidh gach duine le chéile timpeall a naoi a chlog ar maidin. Beidh caife agus seans buaileadh le seana chairde agus cairde nua, ansin tar éis cruinniú gearr rachaidh gach duine chuig a chéad rang Gaeilge. Bíonn ranganna ar leibhéal difriúil ar fáil gach bliain agus chomh maith le sin dream le Gaeilge líofa (Bíonn díospóireachtaí neamhfhoirmiúil acu siúd fad is a bhíonn gach duine eile sna ranganna ag foghlaim.) Tar éis an chéad ranga beidh léacht againn agus i mbliana cloisfear Seán Céitinn ag caint faoin teanga i mBéal Feirste. Is múinteoir é Seán a fuair a chuid Gaeilge i mBéal Feirste agus tá sé ag caitheamh bliain anseo ag múineadh Gaeilge i roinn na Gaeilge i NYU. Ansin beidh rang Gaeilge eile ar siúl againn, lón ar ndoigh, agus tar éis lóin beidh seoladh leabhar filíochta le Ailbhe Ní Ghearbhuigh ar siúl. Is file í Ailbhe ó Trá Lí agus bhí sí ina cónaí anseo i Nua Eabhrac anuraidh agus í ag múineadh Gaeilge i CUNY. Beidh áthas mór ar gach duine Ailbhe a fheiscint thar n-ais i Nua Eabhrac arís. Beidh leabhar Ailbhe, Péacadh, (foilsithe ag Coiscéim) á seoladh ag Eibhlin Zurell, bean le suim nach beag i bhfilíocht na hÉireann. Beidh an tríú rang ar siúil ansin. Leanfaidh scannán an tríú rang agus ag deireadh an lae bígí réidh le tosnú an tseisiúin, agus gach duine agaibh páirteach!
Tagann timpeall 70 duine gach bliain agus táimid uile ag súil go mór leis an lá. Bíonn crannchur agus siopa leabhar againn chomh maith agus leanfaidh na himeachtaí uile go dtí timpeall a cúig a chlog sa tráthnóna.
Beidh múinteoirí den chéad scoth páirteach, Caoimhe Ní Bhaoill (Muineachán), Eimear Ní Ceallaigh (Indreabhán), Fiachra Ó Dubhghaill (Corcaigh), agus Una McGillicuddy (Baile Átha Cliath) agus beidh triúr eile i gceannas an dream líofa chun iad siúd a choimeád faoi smacht!
Bígí linn, beidh fáilte is fiche roimh chách!
Tuilleadh eolais uaim, tá nasc chugam trí ephoist ar dheis anseo, nó féach ar thehedgeschool.blogspot.com

Dúil a Anama

Bhíos as baile ar feadh seachtaine ar turas sciáil le Eoghan. Bhíomar i dtuaisceart agus ansin in iarthar an stáit, ghlac sé páirt de bharr cáilíochta i gcomórtais mór le rá thuas ansin; The Empire Winter Games agus The NY State High School Championships agus d’éirigh go maith leis, dar liomsa. Ar ndóigh bhí díomá air nár éirigh níos fearr leis ach sin saol an lúithnire sa sport deacair seo. Bíonn comórtas idir na iomaitheoirí ach níl an comórtas sin chomh domhain agus an comórtas ionat féin agus an tslí ina réitítear na mílte fadhbanna a tharlaíonn fad is a bítear ag gluaiseacht ar nós na gaoithe (nó na geilte) síos fánaí géara! Chríochnaigh sé i spota píosa ana mhaith níos airde ná a thús, ag bogadh sa threo cheart mar a deirimse leis. Thánamar abhaile oíche Dé Chéadaoin mise traochta ón turas gan trácht air siúd agus cairn mór obair bhaile os a chomhair don scoil…….ach ar aghaidh leis aréir arís go comórtas ar sliabh eile thar n-ais in iarthar an stáit, cúig uair go leith eile sa charr, omg! (grá an dualgais ar a athair an uair seo,) sceitimíní ina a mheara aige agus ina mhearchois aige agus dúil a anama a bheith ar na fánaí fuara arís.

Thar n-ais i dTir na Beatha

Is ar éigin atáim beo!
Bhuel, bhí deireadh seachtaine bhreá geallta agam ach mar is eol do chách níl mar a shiltear a bítear uaireanta. Bhuaileas le mo chairde ag deireadh seachtaine na Gaeilge thuas in Esopus NY maidin Dé Sathairn le plean fanacht leo go tráthnóna dé Luain. Ach faraoir nár eirios tinn tráthnóna Dé Sathairn, ní raibh a fhios agam cad a bhí cearr ach do bhí ganntanas fuinnimh agam, bhi me fuar, ní raibh fiú tart orm!! Rud an aisteach domsa nuair a bhímse i measc scata Gaeilgeoirí. D’imigh chun leapa luath agus bhí codladh ceart go leor agam ach le breacadh an lae bhraitheas aisteach. Cheapas go raibh rud éigin ag dul in olcas ach ag an am céanna bhí drogall orm imeacht abhaile, i lár na maidine áfach bhraitheas tinneas cinn ag bagairt orm taobh thiar mo súile. Bhailíos liom abhaile agus chaitheas an tráthnóna ar an tolg ag iarraidh an bhagairt a ruaigeadh uaim, faraoir theip orm.

Timpeall a seacht ní raibh sé ag bagairt níos mó ach ar lán sheol agus ní raibh an tarna suíochán sa bhuile agam ach é a thógaint chun na leapa liom. Ní raibh éalú ná imeacht agam air. Ghlacas gnáth leigheas, mar a ghlac níos luaithe sa lá, thiteas i mo chodladh tráth agus nuair a dhúisíos ghlacas arís é, cheap mé go n-oibreoidh sé arís ach bhíos mí cheart. Bhí a fhios agam go raibh piolla Codeine amháin agam sa tigh ach bhí sé ró luath é a ghlacadh tar éis an méad a bhí slogtha siar agam cheana! Bhí an pian go dona amach is amach. Bhí sé timpeall a h-aon a chlog sa mhaidin agus bhíos i gcruacás leis. D’imigh an t-am isteach go mall, chuala mé cailleach na hoíche ag scréachadh Who Cooks For You arís is arís eile, ba maith liomsa scread léanmhar a lingint asam, ach bhí an tigh folamh. Bhí fir an tí as baile agus ó cheapadar nach mbeinn anseo thugadar mo ghrá gheal Cara, (mo sheana mhadra) agus na cait, Púca agus Banba leo, bhíos i m’aonar, mar an pingin deireanach sa bhosca stáin. Smaoiníos ar Louis XVI agus an guillotine, dá mbeadh ceann agam sa tigh ní bheadh ceann agam. Bhíos ag súgradh le focail agus mé ar leaba mo bháis! Chuala mé Coyotes ag canadh tamaillín. D’éirigh an phian níos measa fós agus bhí orm teacht ar an Codeine agus ghlacas é, bhí sé beagnach a cúig a chlog ag an am seo agus cheapas go mbeinn ceart go leor ó thaobh ama de. Tar éis tamaillín bhraitheas an phian ag cúlú phíosa, quelle joie! ach go hobann bhíos ar traein, agus sinn ag dul síos fána cnoic agus lúba gearra ós ár gcomhair, bhíos sa tríú carráiste in aice na fuinneoige mar is gnách. Chonaic mé an inneall ag titim ón iarnród, ansin an chéad carráiste, an tárna carráiste ansin mo cheannsa féinig, bhíos ag titim i ndiaidh mo mhullaigh, gach rud bun os chionn, rith sé liom nach mbíonn criosanna againn i traenacha? Cén fáth? Bíonn siad againn i gcarranna agus in eitleáin!! Bhí a fhios agam go mbeadh orm greim a fháil ar rud éigin go tapaidh chun mé féin a shábháil, rug mé ar postanna mo leapa le greim an fhir báite agus mo cholann ag léimt timpill mar ghealt agus an diabhal inti! Do dhúisíos le preab, bhí a fhios agam díreach cad a bhí ar siúil…an diabhal codeine a bhí cúis leis an tromluí! Chuireas mó lámha bocht thar n-ais faoin duvet, iad tuirse ón greim teann, ní fheadar cén fhad a bhíodar thuas ansin. Dia duit, a Shuibhne Gealt, a dúirt mé liom féin agus thit mé i bhfanntais arís.

Ansin go hobann bhíos thíos san uaigh chúig déag scilling i Cré na Cille agus Caitríona Pháidín os mo chomhair ag gearán is ag banrán, ní fhaca sí mise, buíochas le Dia, ach arís ní raibh éalú ar bith le fáil agam agus mé gafa. Bhí a guth mar tairní i mo chluasa agus bhí sí á bualadh isteach iad gan stad gan staonadh. D’éirigh an phian taobh thiar mo shúile níos fíochmhaire. Cheapas go mbeinn gafa anseo go deo. Ansin tháinig Caitlín Maude ar an bhfód mar aingil. Thosnaigh sise ag tabhairt tuirne mháire do Chaitlín as an bpraiseach a dhein sí dá saol le droch smaointí. Níor stop Caitlín leis an íde béil seo go dtí go raibh brón ar Caitríona. Bhí Caitlín ag caitheamh poncho agus bhí sí in ann é a úsáid mar sciatháin agus bhí cuma álainn ar a aghaidh, chonaic sí mise ansin agus mé ar an dé deiridh sa chúinne faoin duvet agus thosnaigh sí ag canadh. Ní chuimhin liom i gceart cén amhrán a chan sí, b’fhéidir Róisín Dubh…. ach chuir a canadh ar mo shuaimhneas mé, ní nach ionadh, nach raibh guth fé leith aici?.. Is cuimhin liom a rá liom féinig má thagaim slán ón tréimhse seo tá orm a bheith cinnte gan am a chur amú ar aon rud nó ar aon mothúchán suarach, thiteas i mo chodladh le glór Caitlin Maude i mo chluasa.

Dhúisíos ar maidin, chuala mé an uisce te ag bogadh trí na píopa an tseomra, bhí an teas ar siúl…. d’oscailíos súil amháin, bhí sé sách geal, bhí an ghrian ina shuí cheana agus chuir an solas isteach go mór orm. Bhí an diabhal pian fós ann…agus bhí sí go dona arís.. ach bhí a fhios agam go raibh cupla uair codlata agam ar a laghad. Ní raibh mé in ann mo shúile a oscailt, bhí solas an lae ag teacht trí mó chaipíní súile. Cheapas go raibh saghas Cupid le droch-chroí ann agus é ag scaoileadh a chuid saighde díreach trí lár mo n-imreasc! Ach is cuma nó muc duine gan seift agus bhí a fhios agam go raibh aghaidh fhidil áit éigin agam, úsáidim ar eitiltí thar oíche í nuair a bhím ag dul go Éireann. Thosníos ag smaoineamh faoi agus d’éirigh liom teacht air gan mórán trioblóide, bhí sé sa mhála taistil ag deireadh mo leapa, fós lán ón deireadh seactaine . Ghlacas níos mó gnáth leigheas, (faraoir ní raibh aon codeine eile agam,) agus chuireas orm an aghaidh fhidil, mo chara cléibh nua, agus do chuir an aghaidh fhidil an ruaig ar fháinne an lae. Bhí an phian go dona an mhaidin iomlán, ansin san iarnóin agus mé sínte amach i lár na leapa, corp in ionad colainn, cuma an chéasadh orm.. mo lámha sínte amach uaim...go hobann bhraitheas m’fhuil ag bogadh i mo mheara agus i mo mhear chosa, ansin bhog sé suas mo lámha agus mo cosa. Bhí saghas drithlín i mo chuid fola! Lean na drithlíní ag bogadh agus bhraitheas m’anam ag filleadh thar n-ais chugam. D’ardaigh mé lámh amháin go cúramach go dtí m’aghaidh fhidil, d’ardaigh mé cúinne di go cáiréiseach, bhí sé fós geal sa seomra ach buíochas le Dia ní raibh mo dhuine lena chuid saighde ann. Bhain mé díom an aghaidh fhidil, an raibh mé fós beo? D’fhéach mé timpeall, bhí an leaba ina phraiseach, ní raibh ach piliúr amháin ann, na trí cinn eile trasna an tseomra (is dócha ón timpiste tranach). Bíonn carn leabhar agus clog ar bhord beag i m’aice de gnáth, bhíodar uile ar an urlár chomh maith. Chonaic go raibh sé beagnach a trí a chlog….beagnach fiche uair sa leaba! D’eiríos agus chuaigh mé isteach sa seomra folcadh agus mo chosa ag lúbadh fúm. Bhí cailleach os mo chomhair sa seomra folcadh: Seanabhean le ceann tuí, poill dhorcha marbha ina raibh súile uair amháin, cuma an bháis ar a craiceann tirim, beola tirim gorma agus muineál tanaí turcaí aici……Cá bhfuil an bhean gealgháireach a bhíonn ós mo chomhair de gnáth sa scátháin seo? An dtiocfaidh sí thar n-ais ariamh???????? . Lion mé an folcadán agus isteach liom, an uisce te mar clóca faoisimh umam, agus aon uair a d’éirigh an uisce píosa fionnuara líon mé isteach níos mó uisce te le mo mhéar chosa, sa deireadh bhí roic ar mo lámha agus ar bhoinn mo chos ach téann siad go maith le aghaidh na caillí.

Thar n-Ais go Dtí an Todhchaí

Is cosúil go bhfuil loghanna thar n-ais i saolta na gCaitliceach, loghanna iomlán agus loghanna páirteach! Ní raibh a fhios agamsa go dtí le déanaí cad a bhí i gceist ar chor ar bith maidir le loghanna ach do mhínigh cara liom na sonraí. Anois is féidir do thréimhse i bpurgadóir a gearra más féidir leat teacht ar logha, (chomh fada is atá tú fíor bhrónach as do chuid pheaca agus ar ndóigh tar éis iad uile a chur i bhfaoistin!) Tá sé sin tábhachtach. Rud amháin eile ná is féidir leat loghanna a fháil as do stuaim féin ar son anamacha atá gafa agus i bpurgadóir cheana féin! Nach deas é sin? An aithrí a ghearradh do dhuine eile. Tá ceist agam áfach, cad a tharlaíonn muna raibh seans ag an aithríoch sin a chuid pheaca uile a chur i bhfaoistin…an oibríonn an loghanna?
Níl ort íoc as le airgead an uair seo ach le obair deonach agus araile. Tuilleadh anseo.

An Plean

Níl plean an uachtaráin ag éirí go geal agus is trua mar tá sé uainn. Ní gá ach féachaint siar chun a bheith cinnte go bhfuil ar an rialtas airgead a chur isteach chun éileamh eacnamaíochta a ghríosú agus eacnamaíocht na tíre a shábháil i slí éigin. Tá na poblachtaigh ag beartú go claonta anois.

Sceal Bronach

Bhi an droch sceala seo i nGaelport. Deacair domsa e a thuiscint, fear chomh hog chomh eirimiuil sin anois imithe uainn ar shli na firinne. Is cuimhin liom go soileir e on deireadh seachtaine bhrea sin a chaitheas ag an Oireachtas. Ta roinnt pictiur do sa chomhad agam ata ceangailte anseo ar dheis. Cad a tharla? Bhi aggallamh an deas aige le Daithi O Se an trathnona tar eis an chomortais ; an bheirt acu ina suigh le cheile i bhFoyer na hostain, dream mor againn ina dtimpeall, chan se ansin duinn agus an corn ina aice. bhi a mhathair i lathair agus deora bhroid ina suile aice. Ansin ag Club na Feile an oiche ceanna suas leis ar an ardan agus e ag canadh aris duinn agus e maith go leor... mar a bhi gach uile duine a bhi ann. Cad a tharla, cad a tharla agus cen fath?

" Cailleadh an t-amhránaí clúiteach sean-nóis, scoláire agus léachtóir le Gaeilge Ciarán Ó Con Cheanainn, go hobann ina theach cónaithe i mBaile Átha Cliath inné, 3 Feabhra 2009. Bhí sé 27. Bhí sé ar an duine ab óige riamh a bhuaigh Corn Uí Riada ar amhránaíocht ar an sean-nós nuair a thug sé an gradam leis ag Oireachtas 2008 i gCorcaigh.
Ba léachtóir le Nua-Ghaeilge faoi mhórmheas é Ciarán, i Scoil na Gaeilge, an Léinn Cheiltigh, Bhéaloideas Éireann agus na Teangeolaíochta UCD. Bhí gradaim agus duaiseanna bainte amach aige i Léann na Gaeilge, agus ba ag cur barr feabhais ar thráchtas dochtúireachta ar amhránaíocht na Gaeilge a bhi sé nuair a cailleadh é. As Saile Thúna, An Spidéal, Co. na Gaillimhe dó; fuair sé oideachas ollscoile in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh, sa Choláiste Ollscoile BÁC, agus in Ollscoil Dhún Éadainn na hAlban. Maireann a mháthair agus a dheirfiúr Máirín. Ar dheis Dé go raibh a anam."

Buachaillí Beaga agus a Máithreacha Bochta!!!

Bhí cara ag rá liom inniu gur chaith sí agus a fear céile tráthnóna san ER lena maicín. Bhí an buachaillín tinn le slaghdán agus thug sí spúnóg de Tylenol dó ach cad a tharla ná tháinig an mamailíneach ar an mbuidéal agus creid nó nár creid d’oscail sé é. Nuair a chonaic sise é bhí Tylenol gach aon áit agus ní raibh sí cinnte ar ól sé ana chuid de nó nár ól sé mórán Ní raibh an tarna suíochán sa bhuaile aici ach é a thabhairt go dtí an ospidéal ar eagla na heagla. Dúradar léi tar eis an scrúdaithe go raibh sé ceart go leor agus go raibh níos mó ar a gheansaí ná taobh istigh. Osna faoisimh! Bíonn buachaillí beaga lán de spraoi i gcónaí agus is minic a bhíonn sé deacair coimeád suas leo.

Is cuimhin liom uair amháin nuair a bhios torrach le Cian (agus díreach ag teacht chun an deiridh) gur chaill mé cnaipe áit éigin sa tigh, bhí Eimhín beagnach 3 bliana d'aois ag an am gan mórán cainte aige, ach fós féin bhí a fhios aige cad a bhí ag cur isteach orm. Thosnaigh sé ag gáire agus a rá ina shlí féin gur chuir sé an cnaipe i bhfolach ina shrón. Ní raibh a fhios agam an raibh sé ag magadh fúm nó nach raibh mar ní rabhas in ann aon rud a fheiscint thuas ansin ina shróinín ach, ar eagla na h eagla bhí orm dul go dtí an ER leis. Cheap Paraic go raibh mé ag dul as mo mheabhair nuair a tháinig sé abhaile óna jab agus dúirt mé leis go raibh orainn dul díreach amach go dtí an ospidéal…ar eagla go mbeadh cnaipe thuas i srón Eimhín...ar aghaidh linn chuig Crumlin Childrens Hospital, an oíche fhuar úd (agus mise ana mhór leis)…… bhí orainn fanacht cúpla uair ag feitheamh ar dochtúir san ER ansin, ach cad a tharla sa deireadh thiar thall ach fuair an dochtúir an diabhal cnaipe thuas i mbarr a shróin bhig!
Cupla lá ina dhiaidh tháinig Cian ar an saol agus é 10 punt agus 14 oz.
Samhlaigh ar an cnoc mór sin ar mo bholgsa an oiche fhuar fhada sin!! agus ní bean ró mhór mise.

Níl deireadh leis na scéalta le buachaillí beaga ach mar a dúirt cé go mbíonn ana fhuinneamh acu agus iad óg, bíonn siad simplí go leor agus iad ina dhéagóirí, bia, níos mó bia, agus spóirt, sin é.

Ceiliúradh Lá Fhéile Bríd ach gan an t-Earrach.

Bhí oíche bhreá againn san Ard Chonsalacht ar an 30ú lá, ceiliúradh Lá Fhéile Bríd a bhí ann. Bhí ceol, amhránaíocht, léitheoireachtaí filíochta againn ó nach mór gach ceantar in Éireann! Bhí bia blasta agus deoch go flúirseach le fáil i spiorad na hÉireann agus fáilte uí Ceallaigh roimh gach uile dhuine ó Breandán Ó Caolaí, leas-chonsal, a bhean cheile Carmel agus an t-amhránaí Susan McKeown a chur le cheile an ócáid le cabhair ó Fiona Ní Chaolaí a bhí ina giolla gealgháireach an oíche céanna. Bhí spraoi ag gach aoinne agus chuir an ócáid tús an deas ar imeachtaí na Gaeilge 2009 sa chathair seo. Bhí dream maith bailithe le cheile ag an ócáid an oíche fhuar sin…

Tá tús an earraigh buailte acu in Éireann cheanna ach táimid fós i lár an gheimhridh anso i Nua Eabhrac, ach fós féin feicim go bhfuil, i bhfocal Raifterí, na laethanta ag dul chun síneadh. Ardóidh mise mo sheolsa oíche Déardaoin seo atá ag teacht le turas ó thuaidh arís, nós atá agam beagnach gach deireadh seachtaine, ó chuir mé i mo cheann é roimh na Nollaig agus ní stopfaidh mé choíche go dtí go bhfuilim i lár na hAdirondacks (fásach i dtuaisceart an stáit seo.) gach aon seans a bheidh agam fad a mhairfidh séasúr an tsneachta

Oiche Anocht- Bailiúchán na nGaeilgeoirí

Ná déanaigí dearmad a chairde! Beidh ócáid ar siúil anocht san Ard- Chonsalacht anseo i Nua Eabhrac a chuirfidh tús le imeachtaí Gaeilge na bliana sa chathair seo. Beidh fáilte roimh gach uile duine le suim aige nó aici sa teanga. Seo a leanas an cuireadh oifigiúil:

Oíche Shiamsaíochta le ceol, amhránaíocht agus filíocht na Gaeilge

Céiliúradh taca na Féile Bríde

Ard-Chonsalacht na hÉireann

345 Park Avenue Urlár 17ú

Cuirtear fáilte romhat bheith linn ag oíche lán de cheol, d’amhránaíocht agus filíocht na Gaeilge idir

6-8 pm ar an Aoine 30 Eanáir 2009

[We’re celebrating February 1^st aka St. Brigid’s day in Irish language song, poetry and music. This should be a good occasion to start brushing up your Irish!]

RSVP: 2123192554 Marie