Tuesday, April 21, 2009

Ócáid An Deas

Ba bhreá an ócáid a bhí againn an tseachtain seo chaite in Áras na hÉireann, NYU, NYC; an ceiliúradh bliantúil i ndil chuimhne ar Bharra Ó Donnabháin, ár gcara uasal a d’imigh ar shlí na fírinne uainn roinnt bliana ó shin.

Ba é Pádraic Ó Ciardha ár n-aoi chainteoir i mbliana. Is é leas cheannasaí ar TG4 le deich mbliana anuas é agus tá taithí fhada, fhairsing aige ar an gcraoltóireacht agus ar an iriseoireacht chraolta.
Chun tús a chur ar an ócáid labhair an t-ollamh Joe Lee faoi na poist agus na cúraimí a bhíodh ag Pádraic ó thús a laethanta oibre, liosta nach beag!
Cén aois atá ort anois agus an méid seo déanta agat, a deir sé, is dócha gur sean duine caite tú?
Leis sin léim fear scafánta os ár gcomhair!
Bhíomar díreach inár ndúiseacht!
An méid seo déanta ag an bhfear óg seo?
(Chuala go bhfuil botox le fáil in Éirinn na laethanta seo)

Labhair Pádraic faoi stair Raidió Éireann ón lá a bhreithe ag tús an chéid seo chaite go dtí an lá atá inniu ann i slí bheoga bhíogúil anamúil agus bhí an dream go léir faoi draíocht aige an t-am ar fad.
Léirigh sé go soiléir dúinn na sean nósanna a bhíodh ann fadó i gcúrsaí craoltóireachta na tíre agus an tslí inar thosnaigh an stáisiúin ag tabhairt aire ar traidisiúin na nGael, ar dtús sna caogaidí i gcúrsaí cheoil agus i gcúrsaí bhéaloidis, le bailitheoirí Ciaran Mac Mathúna, Séamas Ennis agus Seán Mac Réamoinn. (Chuir sé i gcuimhne dom gur bhaineas féin an taitneamh as Mo Cheol Thú fad is a bhíos ag fás aníos sna 70s, rud aisteach b’fhéidir do chailín óg go leor ach bhíodh sé ar siúil maidin Dé Domhnaigh…..am breise sa leaba an mhaidin sin!)

Ar aghaidh le Pádraic ansin le teacht an ceoltóir cáiliúil Seán Ó Riada os comhair lucht na hÉireann ag deireadh na 50s buíochas le tacaíocht Gael Linn. Thug ceol Sheáin Uí Riada bród dúinn as ár gcultúr féin agus thosnaigh gaoth aneas ag séideadh ar chultúr na nGael. D’éirigh go maith le ceoltóirí traidisiúnta sna 60s agus cuireadh tús le hócáidí móra, ceiliúrthaí sna samhraí srl go dtí go raibh gá ar stáisiún raidió a chraolfaí céad fán gcéad trí mheán na Gaeilge. Sin a tharla sa deireadh sna 70s le breith Raidió na Gaeltachta agus ní ró fhada ansin go raibh Teilifís na Gaeilge againn, bhuel beagnach fiche bliain! (Tá difríochtaí eatarthu ó thaobh an mheoin áfach, féach ar na teidil “Raidió na Gaeltachta” agus “ Teilifís na Gaeilge”.)

Lean Pádraic le scéalta greannmhara agus ba shoiléir go raibh, agus go bhfuil, a chroí san obair. Tá ana chuid déanta aige agus osclaíonn torthaí a chuid oibre doirse os comhair a lucht leanúna…. le himeacht na mblianta feictear níos mó poist ar fáil do Ghaeilgeoirí agus is iontach an rud é seo. Níl todhchaí na teanga ar ghualainn na bpaistí ar scoil níos mó mar a bhíodh, gan seans acu í a úsáid taobh amuigh den seomra ranga agus as sin easpa suime acu inti (agus easpa suime ag a dtuismitheoirí inti in ainneoin aon dea-thoil a bhíodh acu uirthi de bharr cúrsaí staire).

Bhí an léacht thar a bheith spéisiúil agus bhí aoibh mhaith ar gach aoinne ag an deireadh.

Tá sé tábhachtach a admháil agus sinn ag bogadh ar aghaidh go mbíonn inniúlacht difriúil ag gach pobal na Gaeilge, (agus nach minic a léiríonn meascán mar seo i dteangacha eile go bhfuil na teangacha sin beo agus sláintiúil?) Ciallaíonn caint na ndaoine le i bhfad níos mó ná Gaeilge fhoirfe! Ciallaíonn sé le gnáth caint na bpaistí, gnáth caint na ndéagóirí, gnáth caint daoine oilte agus gnáth caint iad siúd nach raibh an seans acu teacht ar mórán oideachais ina saolta……ach teanga amháin atá inti agus níl aon mhaitheas a bheith mí fhoighneach le pobal amháin nó le pobal eile. ...mar nach iontach an rud é go bhfuil níos mó ná pobal amháin á labhairt!!!

Feictear in aon teanga bheo go mbíonn an chomhréir cheart, an ghramadach cheart ag cuid des na haicmí á labhairt…..pé blas a bhíonn acu, le sin tá sé tábhachtach a bheith dearfach maidir le na haicmí difriúla agus fáilte a chur roimh fhoghlaimeoirí.
Rud amháin atá fíor ná ní bheadh teanga sláintiúil againn ar chor ar bith dá raibh sí faoi smacht phobail nó aicme amháin. Tá an cuspóir againn anois sult a bhaint aisti mar chóras cumarsáide atá fileata agus saibhir.

2 comments: